أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني
189
تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )
را لعنت نكنند الّا كه لعنت ايشان با كافران گردد . [ لا يُخَفَّفُ ] سبك نكنند از ايشان عذاب را و لحظهء ايشان را مهلت ندهند نه از دوزخ بدر آيند و نه عذاب ايشان بسر آيد ، نه بميرند تا باز رهند و نه عذاب ايشان را نقصان و فتورى باشد . لعنت از خداى دور گردانيدن بود از رحمت و ثواب از فرشتگان و مؤمنان خواستن دورى ايشان بود از رحمت . [ سوره البقرة ( 2 ) : آيات 163 تا 164 ] وَ إِلهُكُمْ إِلهٌ واحِدٌ لا إِلهَ إِلاَّ هُوَ الرَّحْمنُ الرَّحِيمُ ( 163 ) إِنَّ فِي خَلْقِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ اخْتِلافِ اللَّيْلِ وَ النَّهارِ وَ الْفُلْكِ الَّتِي تَجْرِي فِي الْبَحْرِ بِما يَنْفَعُ النَّاسَ وَ ما أَنْزَلَ اللَّهُ مِنَ السَّماءِ مِنْ ماءٍ فَأَحْيا بِهِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها وَ بَثَّ فِيها مِنْ كُلِّ دَابَّةٍ وَ تَصْرِيفِ الرِّياحِ وَ السَّحابِ الْمُسَخَّرِ بَيْنَ السَّماءِ وَ الْأَرْضِ لَآياتٍ لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ ( 164 ) ابن عباس گفت كه : مشركان قريش پيغمبر را گفتند كه : اى محمّد ما را صفت خداى بگوى ، خداى عزّ و جلّ اين آيت فرستاد و سورة الاخلاص ؛ گفت : خداى شما خدائى است كه او يگانه است در إلهيّت ؛ با وى درين هيچ شريكى و انبازى نيست خدائى است بخشاينده و مهربان بر آفريدگان عامّ و بندگان مطيع خاصّ از رسول صلى اللّه عليه و آله روايت است كه نام بزرگترين خداى در سورة البقره است فى قوله : وَ إِلهُكُمْ إِلهٌ واحِدٌ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ ، و در فاتحهء آل عمران . واحدى و يگانگى خداى تعالى بر چهار وجه بود يكى آنكه مثلى و كفوى ندارد ، دوّم آنكه منفرد بود بالهيّت و استحقاق عبادت . سيّم آنكه تجزّى و تبعيض بر وى روا نبود . چهارم آنكه در صفات ذات منفرد است از قديمى و ديگر صفات ، [ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ ] نفى جنس است معنى آنست كه هر چه اثبات كردند ارباب معبودان همه منفى است و صلاحيت الهيّت و استحقاق عبادت نيست مگر خداى را جلّ جلاله و اين كلمه كلمهء اخلاص است هر كه دست در وى زد در عروهء وثقى دين زد لقوله : فَمَنْ يَكْفُرْ بِالطَّاغُوتِ وَ يُؤْمِنْ بِاللَّهِ فَقَدِ اسْتَمْسَكَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقى ، و اين كلمه كلمهء تقوى است لقوله : وَ أَلْزَمَهُمْ كَلِمَةَ التَّقْوى ، و كليد بهشت است لقوله عليه السّلام : مفتاح الجنّة