أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني
138
تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )
بر هيچ نهايد انكار عيسى كرد و نبوّت او ، يكى از جملهء ترسايان گفت : بلكه شما خود بر هيچ نهايد انكار نبوّت موسى و كتاب او كرد خداى تعالى اين معنى از ايشان بازگفت كه جهودان گفتند كه : ترسايان بر هيچ نهاند و ترسايان نيز گفتند كه : جهودان بر هيچ نهاند . سفيان ثورى چون اين آيت خواندى گفتى : « صدقوا و اللّه » راست گفتند بخداى و حال آنست كه ايشان كتاب ميخوانند جهودان در توراة حديث عيسى و نبوّت او و بشارت به او ميخوانند و ميدانند و ترسايان در انجيل حديث موسى و قصّهء او و صحّت نبوّت او ميخوانند و ميدانند كه هر دو حقّ است و انكار ميكنند . [ كَذلِكَ ] ميگويد كه : همچنين كه جهودان و ترسايان يكديگر را گفتند كه تو بر هيچ نهاى كسانى كه ايشان نميدانند و اهل كتاب نيستند مانند گفتار ايشان گفتند و مشركان عرب محمّد را گفتند تو بر هيچ نهاى ، و گفتهاند : مراد به اين آنست كه آباء و اجداد ايشان پيغمبران خود را گفتند كه : شما بر هيچ نهايد : آرى همه يكديگر را تخطئه ميكنند روز قيامت كه بنزديك احكم الحاكمين آيند ميان ايشان حكم كند در آنچه ايشان خلاف ميكنند بديشان نمايد كه حق با كيست و بر باطل كيست چون اهل حق را ببهشت رساند و اهل باطل را بدوزخ . [ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 114 ] وَ مَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ مَنَعَ مَساجِدَ اللَّهِ أَنْ يُذْكَرَ فِيهَا اسْمُهُ وَ سَعى فِي خَرابِها أُولئِكَ ما كانَ لَهُمْ أَنْ يَدْخُلُوها إِلاَّ خائِفِينَ لَهُمْ فِي الدُّنْيا خِزْيٌ وَ لَهُمْ فِي الْآخِرَةِ عَذابٌ عَظِيمٌ ( 114 ) گفتهاند كه : مراد بمساجد بيت المقدس است كه بخت نصر و قومش بيامدند و بنى اسرائيل را بكشتند و فرزندان ايشان را غارت كردند و به بردگى ببردند و بيت - المقدس را خراب گردانيدند و از صادق عليه السّلام روايت است كه مراد بدين مسجد الحرام است و آيت در حقّ مشركان مكّه آمد كه ايشان پيغمبر را منع كردند از مسجد الحرام چنان كه گفت : « هُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ صَدُّوكُمْ عَنِ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ » پس حق تعالى آن جماعت را ياد مىكند و ميگويد : كيست ستمكارتر از آن كس كه مسجدهاى خداى را منع كند و نگذارد تا در آنجا ذكر خداى كنند و نام خداى گويند و خداى را عبادت