كند از يادها ببرد . [ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 107 ] أَ لَمْ تَعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ لَهُ مُلْكُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ ما لَكُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ مِنْ وَلِيٍّ وَ لا نَصِيرٍ ( 107 ) [ أَ لَمْ تَعْلَمْ ] آنگه حق تعالى استفهام كرد بر سبيل تقريع و توبيخ و گفت : نميدانيد كه خداى بر همه چيزى قادر است نميدانيد كه ملك آسمان و زمين خداى راست و در قبضهء قدرت اوست چنان كه ميخواهد ميگرداند از عدم بوجود و از وجود بعدم و از حالى بحالى بحسب مصلحت چنان كه ميداند شما را بر او اعتراض نرسد كه مالك امر اوست و شما را از دون خداى هيچ دوستى و يارى نيست كه از عذاب خداى حمايت و نصرت كند پس معترض « 1 » انتقام او مشويد و در تحصيل رضاى او كوشيد اگر بهشت و نعيم مقيم او مىطلبيد . [ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 108 ] أَمْ تُرِيدُونَ أَنْ تَسْئَلُوا رَسُولَكُمْ كَما سُئِلَ مُوسى مِنْ قَبْلُ وَ مَنْ يَتَبَدَّلِ الْكُفْرَ بِالْإِيمانِ فَقَدْ ضَلَّ سَواءَ السَّبِيلِ ( 108 ) اين « ام » معادل همزهء استفهامست فى [ أَ لَمْ تَعْلَمْ ] و شايد كه بمعنى « بل » بود حق تعالى درين آيت ملامت جهودان مىكند از آنكه ايشان بر رسول صلى اللّه عليه و آله تحكّم و تعنّت كردند گفت : شما ميخواهيد كه از پيغمبر خود يعنى محمّد آن خواهيد كه قوم موسى از موسى خواستند موسى را گفتند : أَرِنَا اللَّهَ جَهْرَةً ، خداى تعالى را بما نماى ايشان بدينچه « 2 » گفتند ايمان رها كردند ببدل آن كفر آوردند و هر كه كفر را بايمان بدل گيرد او راه گم كرده باشد و از ميانهء راه دور شده چون سؤال رؤيت ايمان نباشد همانا كه اعتقادش نيز هم ايمان نبود . [ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 109 ] وَدَّ كَثِيرٌ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ لَوْ يَرُدُّونَكُمْ مِنْ بَعْدِ إِيمانِكُمْ كُفَّاراً حَسَداً مِنْ عِنْدِ أَنْفُسِهِمْ مِنْ بَعْدِ ما تَبَيَّنَ لَهُمُ الْحَقُّ فَاعْفُوا وَ اصْفَحُوا حَتَّى يَأْتِيَ اللَّهُ بِأَمْرِهِ إِنَّ اللَّهَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ ( 109 ) چون مسلمانان را در وقعهء احد وهنى رسيد از جهودان فنجاص بن عازورا « 3 » و

--> ( 1 ) - كذا در غالب نسخ و در بعضى ديگر : « متعرض » . ( 2 ) - يعنى به اين كه . ( 3 ) - كذا در نسخهء قديمى و در تفسير ابو الفتوح ( ص 181 ج 1 چاپ اول ) : « فيحاص بن عاد » و در بعضى نسخ « فيجاس » بفاء و جيم و در بعضى ديگر بقاف و ياء دو نقطهء تحتانى ضبط شده