أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني

35

تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )

رسول اللّه در توراة چيست ؟ - گفت : بيشتر موعظه است ، گفتم : يا رسول اللّه از آن جمله چيزى فرماى ، گفت : در توراة است كه : عجبت لمن أيقن بالموت كيف يفرح ؛ عجب از آن كس كه مرگ بيقين داند چگونه شاد شود ، و عجب از آن كس كه دوزخ بيقين داند چگونه باز خندد ، و عجب از آن كس كه گردش دنيا مىبيند چگونه دل بر دنيا نهد . روزى پيغمبر صلى اللّه عليه و آله برنائى انصارى را گفت : كيف أصحبت يا حارثة ؟ - گفت : أصبحت مؤمنا حقّا ، گفت : بنگر تا چه ميگويى هر حقّى را حقيقتى است و ما حقيقة ايمانك ؟ - حقيقت ايمان تو چيست ؟ - گفت : يا رسول اللّه خويشتن را از دنيا باز گرفته‌ام ؛ شب نمىخسبم و روز نمىخورم ، پندارى كه در عرش خداى مىنگرم كه ظاهر شده ، و پندارى كه اهل بهشت را مىبينم كه زيارت يكديگر مىكنند ، و در اهل دوزخ مىنگرم كه بانگ و فرياد مىدارند ، پيغمبر صلى اللّه عليه و آله گفت : ابصرت فالزم ؛ مستبصر شدى برين ملازمت كن كه تو بنده‌اى كه خداى دلت را بنور ايمان منوّر گردانيده است « 1 » اينست بعضى صفات آنان كه « وَ بِالْآخِرَةِ هُمْ يُوقِنُونَ » آخرت را بيقين ميدانند . [ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 5 ] أُولئِكَ عَلى هُدىً مِنْ رَبِّهِمْ وَ أُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ ( 5 ) اين جماعت كه ذكر ايشان درين آيات كرده شد ايشانند كه بر هدايت‌اند از آفريدگار و پروردگار ايشان و ايشانند رستگاران و ظفر يافتگان ؛ آنچه طلب كردند يافتند و بدانچه اميد داشتند برسيدند . عون بن عبد الله گفت : الهدى من اللّه كثير و لا يبصره الّا بصير و لا يعمل به الّا يسير گفت : هدى از خداى تعالى بسيار است اما جز بينندگان نبينند و بينندگان بسيارند جز اندكى بدان كار نكنند و بر آن راه نروند نبينى كه ستارگان آسمان بسيارند همهء بينندگان بينند امّا جز عالمان را بدان هدايت نبود ، مراد به « فلاح » بقا و ظفر است ؛ از امام محمّد باقر عليه السّلام روايت است كه رسول صلى اللّه عليه و آله گفت : انّ

--> ( 1 ) - اين قضيه بسيار معروف و در كتب معتبرهء خاصه و عامه باسانيد معتمده مذكور است و ملاى رومى مضمون آن را بنظم آورده و بزيد نسبت داده است چنان كه گفته : « گفت پيغمبر صباحى زيد را * كيف اصبحت اى رفيق با صفا » هر كه طالب باشد بمظانش مراجعه كند .