أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني

34

تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )

نماز پيوسته است . عبد الله مسعود ميگويد كه : مراد نفقهء مرد بر اهل و عيال است از براى آنكه اين آيت پيش از وجوب زكات نازل شده است و حمل او بر عموم اوليتر است تا همه را شامل بود . [ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 4 ] وَ الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِما أُنْزِلَ إِلَيْكَ وَ ما أُنْزِلَ مِنْ قَبْلِكَ وَ بِالْآخِرَةِ هُمْ يُوقِنُونَ ( 4 ) و آن كسانى كه تصديق ميكنند قرآنى را كه به تو فرستاده‌اند و آن كتابهائى را كه از پيش فرستاده‌اند چون توراة و انجيل و زبور و صحف ابراهيم ، و بسراى بازپسين كه قيامت است ايمان مىآورند و آن را بيقين ميدانند . خداى تعالى درين آيت مدح مىكند كسانى را كه ايمان دارند به قرآن و بكتب اوائل ؛ چه ايمان آوردن و تصديق كردن جملهء پيغمبران و آنچه ايشان آورده‌اند از جملهء ايمانست تا كسى گمان نبرد به آنكه آن كتابها چون منسوخ شده بدان ايمان نبايد آوردن ، اگرچه « وَ بِالْآخِرَةِ هُمْ يُوقِنُونَ » هم داخل است در تحت قوله تعالى « يُؤْمِنُونَ بِالْغَيْبِ » الّا آنست كه آنجا اجمال كرد و اينجا تفصيل داد ؛ آنجا مجمل است و اينجا معيّن « 1 » و گفته‌اند : از بهر تهويل و تعظيم قيامت را اينجا بذكر افراد تخصيص داد چنان كه در جائى ديگر پيغمبر ما را و نوح را تخصيص كرد و گفت : وَ إِذْ أَخَذْنا مِنَ النَّبِيِّينَ مِيثاقَهُمْ وَ مِنْكَ وَ مِنْ نُوحٍ . از پيغمبر صلى اللّه عليه و آله روايت كرده‌اند كه او گفت : عجب از آن كس كه او در خداى به شك باشد و او خلق خداى را مىبيند ، و عجب از آن كس كه او نشأهء اولى را مىبيند و نشأهء اخرى را منكر مىباشد ، و عجب از آن كس كه بعث و نشور را انكار مىكند و هر شب مىميرد و هر روز زنده مىشود ، و عجب از آن كس كه سراى خلود را تصديق مىكند و سعى از بهر سراى غرور مىكند ، و عجب از آن كس كه ميداند كه او را از نطفهء آفريده‌اند و باز مردارى خواهد شدن در زمين بتكبّر و خيلاء ميرود . أبو ذر ميگويد كه گفتم : يا

--> ( 1 ) - در نسخ اين تفسير و تفسير چاپى ابو الفتوح « معين » ضبط شده يعنى بصيغهء اسم مفعول از مادهء « ع ى ن » از باب تفعيل چنان كه در متن ملاحظه مىشود ليكن به نظر ميآيد كه « مبين » باشد يعنى بصيغهء اسم مفعول از باب تفعيل از مادهء « ب ى ن » .