حبيش بن ابراهيم تفليسى

پيشگفتار و مقدمه 23

وجوه قرآن ( فارسى )

المصاحف » داشته‌اند و همچنين اصمعى ، هيثم بن عدى ، محمّد بن يحيى قطيعى كتاب « لغات القرآن » تأليف كرده‌اند « 1 » . بر ما آشكار نيست كه مؤلّف كتاب وجوه قرآن يعنى حبيش تفليسى كتابهاى فوق را در اختيار داشته و از آنها هم استفاده كرده يا نه ، آنچه مسلّم است كتاب « مشكل القرآن » ابن قتيبه و « غريب القرآن » عزيرى داراى شهرت و اهميت بوده و مؤلّف چنان كه خود در مقدّمهء گفته آنها را مورد استفاده قرار داده است . كتاب مشهورى كه تأليف آن نزديك به زمان حبيش تفليسى بوده ولى در وجوه قرآن از آن نام برده نشده كتاب « المفردات فى غريب القرآن » راغب اصفهانى است كه بيش از كتب ديگر در اين فن شهرت يافته است . نكته‌اى كه يادآورى آن در اين جا لازم مىنمايد اينكه كتابهايى كه مربوط به لغات قرآن بوده است هر كدام را بمناسبتى بعنوانى مخصوص مىخوانده‌اند و بيشتر بعناوين زير ديده مىشود : لغات القرآن ، مفردات القرآن ، الفاظ القرآن ، غريب القرآن ، معانى القرآن ، مجاز القرآن ، مشكل القرآن ، وجوه القرآن . و حتى برخى از دانشمندان چون مباحث مختلفى را مورد نظر قرار داده‌اند كتابشان به عناوين مختلف شهرت يافته است مثلا كتاب « مجاز القرآن » ابو عبيده معمر بن مثنى بعنوانهاى « معانى القرآن » و

--> ( 1 ) - الفهرست ، ابن النديم ، ص 52 و 53