برهان الدين محقق ترمدى
مقدمه 17
معارف ( مجموعه مواعظ و كلمات سيد برهان الدين محقق ترمدى ) ( فارسى )
جواهر الاسرار و جامى در نفحات الانس ، بهاء ولد از مريدان نجم الدّين ابو الجنّاب احمد بن عمر خيوقى ( 618 - 540 ) معروف بكبرى بوده و نگارنده خود در رسالهء شرح حال مولانا ( طبع دوم ، طهران ، ص 9 ) برين سخن اعتماد نموده و پايهء بحث دربارهء رنجش بهاء ولد و اختلافنظر وى با محمّد خوارزمشاه قرار داده است و اكنون در صحّت اين گفته سخت متردّد خاطر است ازآنجهت كه در هيچ يك از مآخذ اصلى مولويّه بدين مطلب اشارتى نرفته و حتّى آنكه افلاكى سند ديگر براى خرقهء بهاء ولد برتراشيده و نام نجم الدّين به هيچروى در مجلّدات چهارگانهء معارف بهاء ولد مذكور نگرديده است . و ديگر آنكه ذكر مولانا و پدر وى اللّه اللّه بوده و اين نكته را افلاكى بدينگونه روايت كرده است : روزى معين الدّين پروانه رحمه اللّه از حضرت مولانا سؤال كرد كه مشايخ ماضى را انار اللّه برهانهم على الانفراد اورادى و ذكرى بوده است ، مثل كلمهء لا إله الّا اللّه و بعضى درويشان تركستان هوهو مىگفتهاند و بعضى را ذكر الّا اللّه بوده فحسب و بعضى زهّاد لا حول و لا قوّة الّا باللّه العلىّ العظيم را تكرار مىكردهاند و بعضى استغفر اللّه العظيم مىگفته و بعضى كلمتان سبحان اللّه و بحمده را تا صد بار مىشمردهاند ، عجبا حضرت خداوندگار را طريقهء ذكر چگونه است فرمود كه ذكر ما اللّه اللّه است از انك ما اللّهيانيم از اللّه مىآييم و باز باللّه مىرويم .