سوى حق تعالى هيچ سببى نه » يعنى قادرست كه بىنان سير كند و بىآب زمين را زنده كند و اگر خواهد بنان سيرى ندهد و همچنين باقى سببها كه فاعلم انّه لا إله الّا اللّه و بعضى گويند كه : « لا ، نفى ادراكست كه هيچ عقلى و هيچ فهمى محيط نشود به خداى تعالى زيرا آنچ 203 محيط شوند نهايت دارد جنيد فرمود : 204 « علم از معرفت بلندترست و اگرنه فرمودى فاعرف انّه لا إله الّا هو و خدا [ را ] عالم گويند و عارف نگويند و ابراهيم را خطاب كرد 205 كه أَسْلِمْ « 1 » يعنى گردن بنه فرمان مرا گردن نهادن صفت بندگيست لاجرم مبتلا كردند ابراهيم [ را ] به ذبح فرزند و در آتش افتادن تا دعوى او كه أَسْلَمْتُ « 1 » بر عالميان محقّق شود كه مجازى نيست و مصطفى را فرمود فاعلم بدان و دانش صفت خداييست بس تفضيل مصطفى عليه السّلام باشد اين آيت » بعضى گفتند كه : « علم حجّت است 206 پس به همه كس برسد بكافر و مؤمن كه اگر حجّت به دو نرسد او كافر نباشد كافر آن باشد كه از حجّت رو بگرداند و امّا معرفت حاليست كه عارف را فروگيرد مغلوب كند نتوان نشان آن دادن الا اندكى با محرمى » حسين 207 مىگويد كى : « مصطفى عليه السّلام معدن علم بود چنين نگويند چنين دانايى را كه بدان الّا معنيش اينست كه آنچ مىدانى بگفت آر كه ايشان ناگفته فهم نمىكنند » و گويند : « اين بيست [ و ] نه حرف 208 در لام الف پنهانست و الف در لام الف پنهانست و نقطه در الف پنهانست و معرفت دل نهانست همچنين مىرو تا بعلم اوّل آنك

--> ( 1 ) - قرآن كريم ، البقرة / 131