أبو المكارم محمود بن أبي المكارم حسنى واعظ
653
دقائق التأويل و حقائق التنزيل ( فارسى )
( 2193 ) 301 / 14 « مؤكّد » . در دستنوشت : « مولّد » . ( 2194 ) 301 / 16 و 17 « يعنى يوسف را چنان محافظت كنيذ » . چنين است در دستنوشت . ( 2195 ) 301 / 19 « ان يحاط محلّش » . در دستنوشت : « ان يحاطب محلش » ( بىنقطههاى ياء ) . ( 2196 ) 301 / 22 « اللّه » . در دستنوشت : « و اللّه » . ( 2197 ) 301 / 26 « من أبواب » . در دستنوشت - بسهو - « من » مكرّر كتابت گرديده است . ( 2198 ) 302 / 7 « ابو على جبّايى » . أبو على ( محمّد بن عبد الوهّاب بن سلام بن خالد بن حمران بن أبان ) جبّائى از بزرگان معتزلهء مكتب بصره است كه به سال 235 متولّد شده و در 303 ه . در گذشته . وى را « جبّائى » مىگويند ، چون منسوب است به جبّى كه روستايى بوده است ظاهرا در خوزستان . أبو هاشم جبّائى مشهور هم فرزند اوست . ماجراى مناظرهء أبو على با أبو الحسن أشعرى هم كه شاگرد خود وى بوده است اشتهار دارد . ( نگر : سير كلام در فرق اسلام ، دكتر مشكور ، ص 25 ؛ و : وفيات الأعيان ، تحقيق إحسان عبّاس ، ج 4 ، ص 267 - 269 ؛ و : الأعلام زركلى ، ج 6 ، ص 256 ؛ و : شذرات الذّهب ، ج 2 ، ص 241 ) . اين رأى جبّائى را بنگريد در : تفسير الفخر الرّازى ، ط . دار الفكر ، ج 18 ، ص 176 . ( 2199 ) 302 / 8 « العين حقّ » . نگر : تفسير الفخر الرازي ، ط . دار الفكر ، ج 18 ، ص 176 ؛ و : مجمع البيان ، ج 5 ، ص 380 ؛ نيز نگر : حاشيهء علّامهء شعرانى ( ره ) بر همين آيت مورد بحث در تفسير شيخ ابو الفتوح - طاب ثراه . ( 2200 ) 302 / 8 « العين تدخل الرجل القبر و الجمل القدر » . در دستنوشت ، حرف واپسين « الرجل » مضموم كتابت شده است . ( 2201 ) 302 / 11 « و أعيذكما . . . » . سنج : مجمع البيان ، ج 5 ، ص 380 ؛ و : تفسير الفخر الرّازى ، ط . دار الفكر ، ج 18 ، ص 176 . ( 2202 ) 302 / 11 « و ان يكاد . . . » . القلم / 51 . ( 2203 ) 303 / 3 « ذا يقين » . در دستنوشت : « ذو يقين » . ( 2204 ) 303 / 14 « قال انّى » . در دستنوشت : « و قال انّى » . ( 2205 ) 303 / 22 « سقراقى » . « سقراق » يا « سغراق » كاسه و كوزهء لولهدار باشد كه در آن آب و شراب خورند و آن تركى