أبو المكارم محمود بن أبي المكارم حسنى واعظ
528
دقائق التأويل و حقائق التنزيل ( فارسى )
بيكران امام صادق - عليه الصّلوة و السّلام - نيز بهره برده است . ابو حنيفه به اهل بيت عصمت و طهارت - صلوات اللّه و سلامه عليهم أجمعين - أرادت داشته است . خود مىگويد : « دشمنى محدّثان با ما براى آنست كه ما خاندان رسول و اهل بيت او را دوست مىداريم و به فضايل ايشان معترف هستيم » . او امام على - صلوات اللّه و سلامه عليه - را در تمامى جنگهايشان بر طريق حق دانسته و دشمنان آن حضرت را باغى شمرده است . ابو حنيفه پس از امام على - عليه السّلام - نيز امام حسن - عليه السّلام - را به عنوان خليفه و امام بر حق مىشناخت . ( نگر : دائرة المعارف تشيّع ، ج 1 ، ص 401 و 402 ؛ و : دائرة المعارف بزرگ إسلامي ، ج 5 ، صص 379 - 409 . ) ( 1082 ) 65 / 12 « و اين مذهب شافعى است » . سنج : تفسير شيخ ابو الفتوح رازى - قدّس سرّه - ( چ شعرانى ) ، ج 3 ، ص 397 . ( 1083 ) 65 / 13 « تقديم تأخيرى هست » . امروزه مىگوئيم : تقديم و تأخير . در كليله و دمنه ( چ مينوى ) ، « تقديم و تأخير » ( با واو ) ، آمده است : « در ان تقديم و تأخير صورت نبندد » ( ص 42 ) . ( 1084 ) 65 / 15 « فلم » . كاتب در دستنوشت سهوا « و لم » كتابت كرده بود كه از روى قرآن كريم إصلاح شد . ( 1085 ) 65 / 20 و 21 « شافعى و ابو حنيفه برانند كى . . . » . اين اقوال را سنج با : مجمع البيان ، ج 3 ، ص 82 ؛ و : تفسير شيخ ابو الفتوح رازى - طاب ثراه - ( چ شعرانى ) ، ج 3 ، ص 399 . ( 1086 ) 65 / 21 « مكحول » . « ابو عبد اللّه مكحول » : ابن ابى مسلم شهراب بن شادل . جدّش شادل از مردمان هرات بود . مكحول چون به سنّ بلوغ رسيد در جنگى أسير شد و سعيد بن عاص او را به زنى بخشيد و آن زن مكحول را آزاد كرد . مكحول به علوم روزگار بپرداخت و بدان پايه رسيد كه زهري گويد : علما چهارند : سعيد بن مسيب به مدينه ، شعبى به كوفه ، حسن به بصره و مكحول به شام . مكحول ، استاد اوزاعى است . وى به تازى شعر نيكو مىگفته است . مرگ او به سال 118 ه . ق . رخ داده است . ( نقل بتحرير و تلخيص از : لغتنامهء دهخدا ) . ( 1087 ) 66 / 6 « ان يضلّوا » . در دستنوشت - مطابق قرائت مشهور - : « ان تضلّوا » ؛ ولى از ترجمه معلوم مىشود مورد نظر مصنّف - طاب ثراه - اين قرائت است كه ما ضبط كرده و در بارهءاش بحث كرديم . در متن كامل آيه و نيز سطورى پس از اين هم در خود دستنوشت « يضلوا » ضبط شده .