دارذ . « إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ » يعنى بعلم اللّه و أمره . « لِكُلِّ أَجَلٍ كِتابٌ » الأجل الوقت الّذى يقع فيه المقدور ؛ و الكتاب المكتوب ، اجل عبارتست از وقتى كى آنچ مقدور بوذ ( 675 ) دران وقت واقع شوذ ؛ و كتاب بمعنى مكتوب بوذ ؛ اى كتب في اللّوح المحفوظ ، يعنى در لوح المحفوظ بنوشت ؛ و گفته‌اند : متّصل است باوّل بتقدير آنك اقتراح ايشانرا اجلى هست كى در آن واقع شوذ ؛ و گفته‌اند : اين از مقلوباتست ، اى لكلّ كتاب أنزله اللّه من السّماء اجل ، وقت معلوم ، يعنى هر كتابي را كى خذاى - تعالى - از آسمان فرو فرستاذه است آن را وقتى معلوم هست ؛ و گفته‌اند : مراد انقضاء عمر ايشانست كى خذاى - تعالى - بران كتابي نبشته است تا جمله اعمال او تمام نشوذ نميرذ . « يَمْحُوا اللَّهُ ما يَشاءُ وَ يُثْبِتُ » 2281 محو مىكند خذاى - تعالى - آنچ مىخواهذ و ثابت مىگردانذ آنچ مىخواهذ . ابن عباس گويذ : مراد خلق و خلق و رزق و اجل است . ضحاك گويذ : از ديوان حفظه محو كنذ چيزى كى در آن ثواب و عقاب نبوذ و ثابت گردانذ آنچ در آن ثواب و عقاب باشذ ؛ و گفته‌اند : مراد ناسخ و منسوخ قرآنست ؛ و گفته‌اند : مراد از محو 2282 ، سيّئات مؤمن است كى از آن توبت كند و از « يثبت » مراد طاعت مؤمن است ( 676 ) بعد از توبت . امير المؤمنين گويذ - عليه السّلم - : 2283 يمحوا اللّه ما يشاء من القرون و يثبت منها لقوله : « كَمْ 2284 أَهْلَكْنا مِنْ قَبْلِهِمْ مِنَ الْقُرُونِ » و قوله 2285 : « ثُمَّ 2286 أَنْشَأْنا مِنْ بَعْدِهِمْ قَرْناً آخَرِينَ » ؛ يعنى محو گردانذ اهل هر قرني و بعد از ايشان قرني ديگر ثابت گردانذ چنانك فرموذ پيش از ايشان چند قرنها هلاك گردانيذيم و بعد از ايشان قرني ديگر بيافريذيم ؛ و گفته‌اند : مراد از « محو » ماهتابست و از « يثبت » آفتاب ، چنانك فرموذ : « فَمَحَوْنا 2287 آيَةَ اللَّيْلِ وَ جَعَلْنا آيَةَ النَّهارِ مُبْصِرَةً » ؛ و گفته‌اند : مراد از « يمحوا » حالت خوابست و از « يثبت » حالت بيذارى ؛ و گفته‌اند : چون آدمى از ماذر بوجود آيذ خذاى - تعالى - اجل او و رزق ثابت گردانذ و چون بميرذ اجل وى و رزق وى محو گردانذ . « وَ عِنْدَهُ أُمُّ الْكِتابِ » و نزد اوست لوح المحفوظ ؛ و آن اصل همه كتابهاست ، هرچ آفريذ و خواهذ آفريذ در آن نبشته است . ابن عباس گويذ : خذايرا - تبارك و تعالى - لوحى است كى لوح المحفوظ گويند از يك . . . 2288 طول آن پانصذ ساله راه است ( 677 ) و دفّتان آن از ياقوتست . در هر روزى خذاى - تعالى - سيصد و شصت نوبت به آن نگرذ . « يَمْحُوا اللَّهُ