أبو المكارم محمود بن أبي المكارم حسنى واعظ
298
دقائق التأويل و حقائق التنزيل ( فارسى )
به خدا كى ما جاسوس نيستيم ، و انّما نحن اخوة بنوا أب واحد ، و ما برادرانيم فرزندان يك پذر ، و هو شيخ يقال له : يعقوب ، و او پيرست و او را يعقوب مىخوانند ، نبى من الأنبياء ، پيغمبريست از پيغمبران خذاى - تعالى - ؛ قال : فكم أنتم ؟ ، يوسف گفت : شما چنديذ ؟ ، قالوا : كنّا اثنى عشر فذهب أخ لنا الى ( 594 ) البرّيّة فهلك فيها و كان احبّنا الى أبينا ، يوسف گفت : شما چند برادرايذ ؟ گفتند : ما دوازده بوديم براذرى از ما كى پذر او را دوستر ميداشت در بيابان رفت و در بيابان هلاك شذ ، و او را براذرى ماذر پذرى هست ؛ پذر بمفارقت او مبتلى 2184 شذ ؛ آن برادرا به مهر او نزد خوذ باز گرفته است . يوسف گفت : فمن الّذى يعلم انّ الّذى تقولون حقّ ؟ ، كى مىدانذ كى اينچ تو مىگويى حقّ است ؟ ، گفتند : اى ملك ؟ ! ما از ولايتى غريبيم ؛ درين موضع كس ما را نمىشناسذ . يوسف گفت : « ائْتُونِي بِأَخٍ لَكُمْ مِنْ أَبِيكُمْ » برويذ و آن براذر كى براذر پذرى شماست نزد من آريذ ، ان كنتم صادقين ، اگر راست مىگوييذ ، فانا ارضى بذلك ؛ اظهر لهم انّه يريد ان يستبرى به أحوالهم ، كى من درستى قول شما بر آمذن او اقتصار كردم ؛ ايشانرا روشن كرد كى بطلب او تعرّف احوال ايشان مىكنذ ؛ و گفتهاند : از يوسف التماس كردند كى يك خروار طعام بايشان دهذ از جهت آن براذر پذرى را - يعنى بن يامين - ؛ ايشانرا أجابت كرد و مبالغه نموذ در آوردن او كى اگر او را نزد ( 595 ) ما نياريذ كذب شما ظاهر شوذ « أَ لا تَرَوْنَ أَنِّي أُوفِي الْكَيْلَ وَ أَنَا خَيْرُ الْمُنْزِلِينَ » نه مىبينيذ كى من در غيبت او شما را عطا مىدهم و من بهترين عطا دهندگانم « فَإِنْ لَمْ تَأْتُونِي بِهِ فَلا كَيْلَ لَكُمْ عِنْدِي وَ لا تَقْرَبُونِ » اگر او را نزد من نياريذ شما را هيچ ندهم بلك خوذ نزديك من مياييذ . برادران گفتند : انّ أبانا يحزن على فراقه ، پذر ما بفراق او اندهناك شوذ ، امّا او را از پذر بگردانيم و به تو دعوة كنيم و زود نزد تو آريم . يوسف گفت : فدعوا بعضكم عندي رهينة حتّى تأتونى بأخيكم الّذى من أبيكم ، بعضى از شما نزد من بگرو بگذاريذ تا آن براذر پذرى را نزد من آريذ ؛ فاقترعوا بينهم فأصابت القرعة شمعون ، ايشان قرعه زدند ، قرعه بشمعون افتاذ ، و رأى او در حقّ [ يوسف - عليه السّلم - ] از ديگران برادران نيكوتر بوذ ، و ابرّهم به ، و با يوسف - عليه السّلم - نيكوكارتر بوذ ؛ فجعلوه عنده ، او را نزد يوسف باز گذاشتند - و اين قصّه قول صاحب نظم است . قوله - تعالى - : [ سوره يوسف ( 12 ) : آيه 59 ] وَ لَمَّا جَهَّزَهُمْ بِجَهازِهِمْ قالَ ائْتُونِي بِأَخٍ لَكُمْ مِنْ أَبِيكُمْ أَ لا تَرَوْنَ أَنِّي أُوفِي الْكَيْلَ وَ أَنَا خَيْرُ الْمُنْزِلِينَ ( 59 ) 2185 . چون ترتيب ايشان بساخت و ايشانرا گسيل مىكرد ( 596 ) و هر يك را از ايشان يك