أبو المكارم محمود بن أبي المكارم حسنى واعظ
293
دقائق التأويل و حقائق التنزيل ( فارسى )
كى ذخيره سازيذ استظهار و عدّهء تخم را از جهت زراعت . « ثُمَّ يَأْتِي مِنْ بَعْدِ ذلِكَ عامٌ » بعد ازين سالها سالى بيايذ ، اى السّنة الثامنة ، يعنى سال هشتم « فِيهِ يُغاثُ النَّاسُ » اى يغيثهم اللّه - عزّ و جلّ - من القحط و الجوع ، فرياذ كنند به خداى - تعالى - از قحط و گرسنگى ، و طلب باران كردند ؛ تقول 2166 العرب : غثنا ما شئنا ؛ و گفتهاند : استغاث فاغاثه يعنى فرياذ خواست ( 583 ) او را فرياذ رسيذ . « وَ فِيهِ يَعْصِرُونَ » اى يكثر الثّمار و الأعناب و السّمسم و الزّيتون فيعصرونها و يتّخذون الادهان ، در آن ميوه بسيار بوذ از انگور و كنجذ و زيتون ، مىافشردند و روغن مىگرفتند و دوشاب مىساختند و شرابها از ميوها ترتيب مىكردند . ابن عباس گويذ : از كثره شير از شير چيزها مىساختند . شراب دار بيامذ و ملك را از تعبير خواب خبر داذ و در شا . . . 2167 سخنان نيك گفت و . . . 2167 نصيحت و وصيّت . . . . 2167 « وَ قالَ الْمَلِكُ ائْتُونِي بِهِ » پاذشاه گفت : يوسف را نزد من آريذ « فَلَمَّا جاءَهُ الرَّسُولُ » ليخرجه من السّجن ، چون رسول بيامذ تا او را از زندان بيرون برذ « قالَ ارْجِعْ إِلى رَبِّكَ » يوسف گفت : باز گرد و نزد سيّد خوذ رو « فَسْئَلْهُ » 2168 و او را باز پرس « ما بالُ النِّسْوَةِ اللَّاتِي قَطَّعْنَ أَيْدِيَهُنَّ » چى بوذ آن زنان را كى دستهاى خوذ ببريدند ؛ يريد بذلك اظهار براءته مما نسب اليه و انّه 2169 كان محبوسا ظلما ، و ازين سخن مرادش آن بوذ كى اظهار براءة خوذ مىطلبيذ از آنچ بوى نسبت كرده بوذند و او بظلم در زندان بوذ . و گفتهاند : رسول گفت - صلّى اللّه عليه و آله - : رحم اللّه أخي يوسف لو كنت مكانه لبادرتهم ( 584 ) الى الباب انه كان لحليما ذا اناة ، يعنى رحمت خذا بر براذرم يوسف باذ ! اگر من در آن حالت بوذمى كى او بوذ پيشى گرفتمى بر ايشان 2170 در بيرون آمذن از زندان ، نبوذ او الّا حليمى آهسته ؛ و بروايتى ديگر گفتهاند : لو كنت مكانه ما أخبرتهم حتّى اشترط ان يخرجونى ، 2171 اگر من در آن معرض بوذمى كى او بوذ بتأويل خواب ايشانرا خبر نداذمى تا شرط نهاذمى 2172 كى مرا بيرون برند . و در « فَسْئَلْهُ 2173 ما بالُ النِّسْوَةِ » گفتهاند : اى فسئله 2174 ان يسأل النّسوة ما بالهنّ و شأنهنّ ، و عمهنّ بالذّكر دون امرأة العزيز صيانة لها و انّها معهنّ تعريضا لا تصريحا ، يعنى از زنان مصر باز پرس كى شأن ايشان [ و ] حال ايشان چبوذ ، و بعموم ذكر ايشان فرموذ يعنى ذكر