أبو المكارم محمود بن أبي المكارم حسنى واعظ
220
دقائق التأويل و حقائق التنزيل ( فارسى )
خوذ كش كى ازين كافران هيچ كس كراهيتى به تو نتوانند رسانيذ ؛ پس رسول - صلّى اللّه عليه و آله - مشتى خاك بر گرفت و بر سر كافران پاشيذ و اين آيت بر ايشان دميذ « وَ جَعَلْنا 1992 مِنْ بَيْنِ أَيْدِيهِمْ سَدًّا وَ مِنْ خَلْفِهِمْ سَدًّا فَأَغْشَيْناهُمْ فَهُمْ لا يُبْصِرُونَ » ( 447 ) . و سبب گذاشتن امير المؤمنين در مكة از آن بوذ كى ودايع اهل مكة با ايشان رسانذ كى سنّت ايشان آن بوذ كى ودايع برسول - عليه السّلم - مىسپردند از صدق و امانت كى در وى مىديذند . پس رسول - عليه السّلم - با ابو بكر بغار كوه ثور رفت . شب همه كافران پيرامن امير المؤمنين درآمذه بوذند . چون روز شذ . امير المؤمنين برخاست . كافران قصد او كردند . امير المؤمنين را ديذند . و قد ردّ اللّه مكرهم ، مكر ايشانرا خذاى - تعالى - بگردانيذ . به يكديگر نظر كردند . بر سر يكديگر خاك ديذند . فقالوا له : اين صاحبك ؟ امير المؤمنين را گفتند : يارت كجاست ؟ قال : لا ادرى ، گفت : نمىدانم . بر اثر رسول برفتند و آن اثر در نظر اهل عقل و علم واضح است كى از چه بوذ . چون بغار رسيذند نسج عنكبوت ديذند . گفتند : لو دخل هاهنا لم يكن نسج العنكبوت على بابه ، اگر محمّد در غار رفته بوذى پردهء عنكبوت بر در غار نبوذى ، فمكث فيه ثلثا ، سه روز در غار بماند ، ثمّ قدم المدينة ، پس بمدينة رفت . فذلك قوله : « وَ إِذْ يَمْكُرُ بِكَ الَّذِينَ كَفَرُوا لِيُثْبِتُوكَ » ياذ كن - اى محمّد ! - چون كافران با تو مكر كردند تا ترا در حبس كنند ؛ و گفتهاند : تا ترا ببندند ؛ و گفتهاند : تا ترا مجروح كنند چنانك هلاك شوى « أَوْ ( 448 ) يَقْتُلُوكَ » يا ترا بشمشير بكشند « أَوْ يُخْرِجُوكَ » يا ترا از مكّه بيرون كنند « وَ يَمْكُرُونَ وَ يَمْكُرُ اللَّهُ » ايشان مكر مىكنند و خذاى - تعالى - مكر ايشان بايشان باز مىگردانذ ؛ چنانك در موضعى ديگر فرموذ : « وَ لا يَحِيقُ 1993 الْمَكْرُ السَّيِّئُ إِلَّا بِأَهْلِهِ » فسمّى ردّ المكر مكرا ، ردّ مكر را نام مكر نهاذ ؛ و گفتهاند : « وَ مَكَرَ اللَّهُ » اى جازاهم على مكرهم ، يعنى جزا داذ ايشانرا بمكر ايشان ؛ و گفتهاند كى مكر خذا آن بوذ كى ايشانرا ببدر آورد تا كشته شذند ، « وَ اللَّهُ خَيْرُ الْماكِرِينَ » المجازين على المكر ، خذاى - تعالى - بهتر جزا دهندهايست بر مكر . « وَ إِذا تُتْلى عَلَيْهِمْ آياتُنا » و چون قرآن بر ايشان خوانى « قالُوا قَدْ سَمِعْنا » گفتند : شنيذيم ؛ و گويندهء اين نضر بن الحارث بوذ ؛ و گفتهاند : آن جماعت رؤسا [ ء ] قريش بوذند كى در دار النّدوه در امر رسول رأى مىزدند « لَوْ نَشاءُ لَقُلْنا مِثْلَ هذا » اگر ما خواهيم مثل