أبو المكارم محمود بن أبي المكارم حسنى واعظ
160
دقائق التأويل و حقائق التنزيل ( فارسى )
به مردى ، زنان و مردان در خوردن گوشت او مشترك بوذندى ؛ و « سائبة » شترى را گفتندى كى مرد آن را از مال خوذ إخراج كردى و بسدنه بردندى تا منافع آن ( 334 ) بأبناء 1778 سبيل داذندى از مردان غير ، چون به مردى ، گوشت او مردان و زنان بخوردندى ؛ و امّا « وصيله » گوسفندى [ را ] گفتندى كى هفت بطن ازو متولّذ شذى ، اگر بطن هفتم نر بوذى او را بكشتندى و نزد بتان بردندى ، و اگر ماذه بوذى زنده رها كردندى از براى نر ، و اگر نرى و ماذهء بوذى نر را براى ماذه بگذاشتندى و گفتندى : وصلت أخاها ؛ فلم يذبحوه . ، ببراذر خوذ پيوست ، او را نكشتندى ؛ و امّا « حام » فحلى را گفتندى كى ولد ولد او را برنشستندى پيش از آنك حمى ظهر وى كرده بوذندى بر وى ننشستندى و بار بر وى ننهاذندى و از خوردن و آشاميذن او را منع نكردندى تا به مردى ، چون به مردى زنان و مردان از آن بخوردندى . قوله : « وَ لكِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا يَفْتَرُونَ عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ وَ أَكْثَرُهُمْ لا يَعْقِلُونَ » و ليكن آنانك كافر گشتند دروغ به خداى - تعالى - نسبت مىكنند در آنچ گفتند : « وَ اللَّهُ أَمَرَنا بِها » 1779 ، خذاى - تعالى - ما را به آن امر فرموذه است ، يعنى : « بَحِيرَةٍ وَ لا سائِبَةٍ وَ لا وَصِيلَةٍ وَ لا حامٍ » و بيشتر ايشان عقل ندارند . ( 335 ) « وَ إِذا قِيلَ لَهُمْ تَعالَوْا إِلى ما أَنْزَلَ اللَّهُ وَ إِلَى الرَّسُولِ » و چون ايشانرا گويند : تحليل حرث و انعام و بيان شرايع و احكام از حكم خذا و رسول طلب كنيذ « قالُوا حَسْبُنا ما وَجَدْنا عَلَيْهِ آباءَنا » گويند : بس است ما را آنچ ما پذران خوذ را بر آن يافتهايم « أَ وَ لَوْ كانَ آباؤُهُمْ لا يَعْلَمُونَ شَيْئاً وَ لا يَهْتَدُونَ » پذران ايشان هيچ علم نداشتند و بر راه راست نبوذند . قوله - تعالى - : [ سوره المائدة ( 5 ) : آيه 105 ] يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ لا يَضُرُّكُمْ مَنْ ضَلَّ إِذَا اهْتَدَيْتُمْ إِلَى اللَّهِ مَرْجِعُكُمْ جَمِيعاً فَيُنَبِّئُكُمْ بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ ( 105 ) 1780 . در تأويل اين آيت خلاف كردهاند . حسن اين آيت بخواند ، گفت : الحمد للّه ! هيچ مؤمنى پيش ازين نبوذ و بعد ازين نباشذ الّا بر جانب او منافقي باشذ كى از عمل او كراهيت دارذ ؛ و گفتهاند : معنى آيت آنست كى بر شما باذ كى نفوس خوذ را بطاعت خذاى - تعالى - رعايت كنيذ . « لا يَضُرُّكُمْ مَنْ ضَلَّ إِذَا اهْتَدَيْتُمْ » مضرّت نرسانذ شما را آنكس كى گم راه است چون شما هدايت يافتيذ ، فامرتم بالمعروف و نهيتم عن المنكر .