است خرد در برابر دريايى موج خيز . 14 عمر بن خطّاب ، خليفهء دوم ، گفته است : « على بن ابى طالب ( ع ) از همهء ما به معارف قرآن آگاهتر بود . » 15 آورده‌اند كه عبد اللّه بن مسعود - رضي اللّه عنه - گفت : « در ميان اهل مدينه ، على ( ع ) آگاه‌ترينشان بود به قرآن . » 16 عايشه نيز امام على - عليه السّلام - را آگاه‌ترين اصحاب رسول اللّه - صلّى اللّه عليه و آله و سلّم - به قرآن ، معرّفى كرده است . 17 ابو عبد الرّحمن سلمى مىگويد : « من كسى را آگاه‌تر از على ( ع ) به قرآن نديدم ، او هماره مىگفت : از من بپرسيد ، به خداى سوگند در بارهء هر آنچه از قرآن بپرسيد ، پاسخ خواهم گفت . » 18 شهرستانى آنجا كه مىخواهد از تفسيرگران در ميان صحابه ياد كند ، پيش از همه مىنويسد : « امير المؤمنين على » 19 - عليه آلاف التّحيّة و الثّناء . زركشى مىگويد : پيشرو مفسّران ، از اصحاب ، ابتدا على بن ابى طالب و سپس ابن عبّاس است ؛ با اين توضيح كه ابن عبّاس دانش و اطّلاعات خود را از على - عليه السّلام - مىگرفت . 20 در بارهء ابن عبّاس گفته شده است كه : « اگر چه از اصحاب به شمار مىرود ، بيشتر روايات تفسيرى و تأويل و تفسيرهاى قرآنى را از على بن ابى طالب - عليهما السّلام - فرا گرفته است و نقل مىكند . » 21 امام على - صلوات اللّه و سلامه عليه - مصحفى داشته‌اند كه با قرآن موجود هيچ تفاوتى نداشته است ، ولى اضافاتى تفسيرى و تأويلى در آن بوده است . اين مصحف تفسيرى عظيم و آغازين تفسير تدوين يافتهء قرآن كريم بوده است و امام على - سلام اللّه تبارك و تعالى عليه - نخستين كسى است كه تفسير قرآن را با تلقّى از وحى نگاشت 22 . معلّم امّت ، شيخ مفيد - على اللّه مقامه - ، مصحف امام على - عليه السّلام - را آميخته به تأويل و تفسيرى كه وحيانى بود ، امّا جزو متن قرآن نبود ، مىشمارد . 23 طبقات تفسيرگران شيعه ، بر وفق نظر مرحوم علّامه طباطبائى - طيّب اللّه تربته و رفع في الجنان رتبته - ، - به اختصار - ازين قرارست : طبقهء اوّل : كسانى كه روايات تفسير را از پيغمبر أكرم - صلّى اللّه عليه و آله و سلّم - و ائمّهء اهل بيت - عليهم السّلام - فرا گرفته‌اند و در اصول خود بطور غير مرتّب ثبت كرده و به روايت