منزل فرموذ . « يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا » اى آنانك ايمان آورديذ ! « لا يَحِلُّ لَكُمْ أَنْ تَرِثُوا النِّساءَ » اى : عين النّساء يريد نكاحها كرها من غير ارادة من حميتها ، يعنى : حلال نيست شما را اين زنان را بىارادة ايشان نكاح كردن ؛ و گفته‌اند : ( 115 ) حلال نيست شما را مال زنان كى بطريق فدى مىستانيذ . « وَ لا تَعْضُلُوهُنَّ » اى : و لا ان تعضلوهنّ ، و نه آنك منع كنيذ ايشانرا از شوهر كردن . « لِتَذْهَبُوا بِبَعْضِ ما آتَيْتُمُوهُنَّ » تا ببريذ بعضى از مهر ايشان ، و اين قول ابن عبّاس است ؛ و گفته‌اند : « لتذهبوا » خطاب با اولياء يتيم است ؛ و گفته‌اند : مطلق است . « إِلَّا أَنْ يَأْتِينَ بِفاحِشَةٍ مُبَيِّنَةٍ » الّا آنك ببدى ظاهر شوند . حسن گويذ : مراد زناست . ابن عبّاس گويذ : نشوز است كى در چنين معرض أخذ فدى جايز بوذ . « وَ عاشِرُوهُنَّ » و با ايشان درآميزيذ « بِالْمَعْرُوفِ » بآنچ ايشانرا بر شما واجب شوذ از حقوق ؛ و گفته‌اند : مراد إمساك بمعروفست او تسريح بإحسان . « فَإِنْ كَرِهْتُمُوهُنَّ » پس اگر كراهيت داريذ 1051 ازيشان « فَعَسى أَنْ تَكْرَهُوا شَيْئاً وَ يَجْعَلَ اللَّهُ فِيهِ » باشذ كى شما از چيزى كراهيت داريذ ؛ « فيه » اى : في ذلك الشّيء ؛ و گفته‌اند : في الكره 1052 ، يعنى : دران كراهيت . « خَيْراً كَثِيراً » ابن عبّاس گويذ - رضي اللّه عنهما - : مراد ازين فرزندان صالح‌اند . قوله - تعالى - : [ سوره النساء ( 4 ) : آيات 29 تا 30 ] يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَأْكُلُوا أَمْوالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْباطِلِ إِلاَّ أَنْ تَكُونَ تِجارَةً عَنْ تَراضٍ مِنْكُمْ وَ لا تَقْتُلُوا أَنْفُسَكُمْ إِنَّ اللَّهَ كانَ بِكُمْ رَحِيماً ( 29 ) وَ مَنْ يَفْعَلْ ذلِكَ عُدْواناً وَ ظُلْماً فَسَوْفَ نُصْلِيهِ ناراً وَ كانَ ذلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيراً ( 30 ) ( 116 ) اى آنانك ايمان آورديذ ! « لا تَأْكُلُوا 1053 أَمْوالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْباطِلِ » مالهاى يكديگر بباطل مخوريذ - يعنى : بدزدى و ربا و قمار و محرّمات شرع - ؛ و گفته‌اند : مراد آنست كى مال خوذ بطريق معاصى مخوريذ . « إِلَّا أَنْ تَكُونَ تِجارَةً » الّا بطريق تجارة ؛ و الّا استثناء منقطع است ، اى : الّا ان تقع تجارة ؛ و آنك منصوب مىنهذ 1054 يعنى : الّا ان تكون التجارة تجارة 1055 او الّا ان تكون الأموال اموال تجارة . « عَنْ تَراضٍ مِنْكُمْ » الّا آنك شما را رضا بوذ بطريق بيع و شرى 1056 ؛ و گفته‌اند : مراد از « باطل » ، رباست و از « تجارت » بيع . « وَ لا تَقْتُلُوا أَنْفُسَكُمْ » و يكديگر را مكشيذ 1057 ، و گفته‌اند : نهى است از قتل نفس خوذ در حالت غضب و ضجرت 1058 . « إِنَّ اللَّهَ كانَ بِكُمْ رَحِيماً » بدرستى كى خذاى - تعالى - بشما ( 117 ) مهربان و بخشاينده است .