و نهى شما را معلوم كرديم اگر دريابيذ و بدانيذ ، كى اگر خردمند و فطن 984 باشيذ با ايشان صفا و دوستى و خلوص ننماييذ ، بلك با ايشان ( 102 ) معامله كنيذ 985 چون معامله اعدا ؛ و اين اشارتيست بر حذر كردن مؤمنان از كافران . « ها أَنْتُمْ أُولاءِ » بصريان تقدير اين لفظ چنين مىنهند 986 : هؤلاء أنتم ، يعنى : شما ايذ ، كى عرب را رسم است كى ميان « ها » و « مشار اليه » بأسماء ضمير حايل سازند ، چنانك گويند : ها انا ذا ، يعنى : اينك من ، فكذلك : ها أنتم أولاء ، و شايذ كى آن را مكرّر كنند نحو : ها أنتم هؤلاء . زجّاج گويذ : جايز بوذ كى « أولاء » موصول بوذ و « تحبّونهم » صلة آنست ، و روا بوذ كى حال بوذ و معنى آنست كى چون با ايشان صفا نمائيذ و دوستى كنيذ ، فكأنّكم هم ، گويى كى شما ايشانيذ ، و محتمل است كى « أنتم » مبتداء اوّل بوذ و « أولاء » مبتداء ثانى باشذ و « تحبّونهم » خبر و جمله خبر اوّل بوذ ، چنانك گويى : انا زيد ضربته ، و محتمل است كى « أولاء » در محلّ نصب باشذ ؛ چنانك گويى : انا زيدا ضربته ؛ و معنى آنست كى : أنتم تريدون ايمانهم و تريدون رشدهم ، يعنى : شما دوست ميداريذ كى ايشان ايمان آرند و رشد ايشان مىخواهيذ « وَ لا يُحِبُّونَكُمْ » و ايشان شما را دوست نمىدارند ، حيث يختارون لكم الكفر ، كى كفر براء شما اختيار مىكنند ، « وَ تُؤْمِنُونَ بِالْكِتابِ كُلِّهِ » و شما به همه كتاب ايمان مىداريذ ( 103 ) ؛ و « كتاب » اسم جنس است . ابن عيسى گويذ : هو مصدر سمّى به . « وَ إِذا لَقُوكُمْ قالُوا آمَنَّا » و چون شما را به بينند اظهار كلمهء توحيد مىكنند « وَ إِذا خَلَوْا » و چون از شما مفارقت كنند ؛ و گفته‌اند : چون ايشان با يكديگر خلوت سازند . « عَضُّوا عَلَيْكُمُ الْأَنامِلَ مِنَ الْغَيْظِ » از سر تحسّر 987 و خشم 988 انگشتان بر شما مىخايند 989 كى بگم راهى و شقاوت بر شما فرصت نيافتند ؛ و اين چنانست كى عرب گويذ : فلان يحرق علىّ الارّم 990 ، و درين معنى گفته‌اند : إذا رأونى 991 أطال اللّه غيظهم * [ عضّوا ] من الغيظ أطراف الاباهيم واحدى 992 گويذ : « عليكم » صلهء « غيظ » است ، و صلهء مصدر بر مصدر متقدّم نبوذ ؛ و « أنامل » جمع « أنملة » 993 است ، و « أنملة » أطراف انگشتان باشذ . ابن عيسى گويذ : اصل آن از « نمل » معروفست و « أنملة » را از جهت دقّت و تصرّف حركت بنمل تشبيه كرده است ، و منه : رجل نمل ، اى نمّام .