الراغب الأصفهاني ( مترجم : غلامرضا خسروى حسينى )
73
المفردات في غريب القرآن ( مفردات الفاظ قرآن با تفسير لغوى و ادبى قرآن ) ( فارسى )
واژه مرسلين - در اين آيه بر - ملائكه و آدميان - هر دو تعبير شده است و در آيه : ( يا أَيُّهَا الرُّسُلُ « 1 » ) گفته شده مقصود پيامبران و ياران پاك و خالص آنهاست كه چون در همه حال مطيعان و پيوستگان راستين او هستند آنها را نيز - رسل - ناميده است مثل واژه مهلّب و اولاد او كه آنها را - مهالبة - ناميدهاند . إِرْسَال : فرستادن و رسالت يافتن كه در بارهء انسان و اشياء در حالت پسنديده و ناپسند هر دو به كار مىرود كه گاهى يا با تسخير و جبرى است مانند - ارسال با دو باران در آيه : ( وَ أَرْسَلْنَا السَّماءَ عَلَيْهِمْ مِدْراراً - 6 / انعام ) . و يا - ارسال - گاهى در بارهء گروهى كه داراى اختيار هستند . خداى تعالى گويد : ( وَ يُرْسِلُ عَلَيْكُمْ حَفَظَةً - 61 / انعام ) . ( فَأَرْسَلَ فِرْعَوْنُ فِي الْمَدائِنِ حاشِرِينَ « 2 » - 53 / شعراء ) . اين گونه ارسال - در معنى واگذارى و رها كردن و ترك ممانعت است ، مثل آيه :
--> ( 1 ) ابو عبيده در تفسير آيهء فوق 51 / مؤمنون مىنويسد : يريد النّبى صلّى اللّه عليه وحده : يعنى خداوند از كلمه رسل - پيامبر به تنهائى را اراده كرده است . ( تأويل مشكل القرآن 280 ) . صاحب تبيان همه اقوال را اينطور ذكر مىكند كه : قال قوم هذا خطاب لعيسى . . . - بعضى گفتهاند مورد خطاب و روى سخن عيسى عليه السّلام است چون قبل از اين آيه از او سخن گفته است گويا كه مىگويد : يا عيسى كلوا من الطّيبات . ديگران گفتهاند خطاب مخصوص پيامبر صلّى اللّه عليه و آله است كه به لفظ جمع مخاطب شده است چنان كه گاهى به يك فرد گفته مىشود : ايّها القوم كفّوا عنها : اى مردم از ما دست بداريد . گروهى گفتهاند چون قبل از اين آيه در بارهء بعضى از پيامبران سخن رفته است گويى كه مىگويد به آن پيامبران گفتيم - يا أَيُّهَا الرُّسُلُ كُلُوا مِنَ الطَّيِّباتِ اى فرشتگان از پاكيزهها بخوريد . ( تبيان 7 / 331 ) . ولى نظر منتخب راغب رحمه اللّه با آيات ديگر قرآن مطابقت دارد . زيرا پيامبران و مؤمنين را در آيات ديگر بطور عموم به چنين امرى معيّن كرده است و مىگويد : ( يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُلُوا مِنْ طَيِّباتِ ما رَزَقْناكُمْ 172 / بقره ) و ( يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تُحَرِّمُوا طَيِّباتِ ما أَحَلَّ اللَّهُ لَكُمْ - 87 / مائده ) و در بارهء كرامت بنى آدم نيز مىگويد : ( وَ رَزَقْناهُمْ مِنَ الطَّيِّباتِ - 16 جاثيه ) بنابراين كسانى كه مؤمن حقيقىاند و پيرو پيامبر از پاكيزهها مىخورند و به فرمان خداوند از ناپاكيها مثل خمر ، قمار ، ظلم و دروغ و هر پليدى ديگر اجتناب مىكنند و از همهء پاكيها بهره و نصيب خويش برمىگيرند . ( 2 ) ارسل ، يرسل ، ارسالا در معانى زير به كار رفته است : 1 - برانگيختن و آزاد و رها كردن . 2 - فرستادن .