و به تحقيق خداى تعالى هر آنچه را كه در « عالم كبير » موجود است در او ايجاد كرد « 1 » . خداى تعالى گويد : ( الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ - 2 / فاتحه ) ( أَنِّي فَضَّلْتُكُمْ عَلَى الْعالَمِينَ - 47 / بقره ) گفته شده منظور برترى عالم زمان خودشان بوده و يا فضلاى زمانشان را اراده كرده است يعنى آنهائى كه هر كدامشان در حكم كلّ عالمند و خداوند از كلّ عالم فضيلت را به آنها عطاء كرده و تمكّنشان داده و ناميدن آنها با صفت : ( فَضَّلْتُكُمْ عَلَى الْعالَمِينَ - 47 / بقره ) مثل ناميدن حضرت ابراهيم عليه السّلام با واژه - أمّة - است چنان كه گفت : ( إِنَّ إِبْراهِيمَ كانَ أُمَّةً - 120 / نحل ) ( أَ وَ لَمْ نَنْهَكَ عَنِ الْعالَمِينَ - 70 / حجر ) « 2 » . علن : العَلَانِيَة : آشكار ، كه نقطه مقابل سرّ و پوشيده است ، و بيشتر در معانى غير از اجسام به كار مىرود ، مىگويند : عَلَنَ كذا و أَعْلَنْتُهُ أنا : آشكار شد و من آشكارش كردم .

--> ( 1 ) و اين همان معنى و مفهوم است كه در بيتى منسوب به امير المؤمنين على ( ع ) روايت شده است كه در مورد تفسير اين آيه خطاب به انسان فرمود : أ تزعم انّك جرم صغير * و فيك انطوى العالم الاكبر تو پندارى همين جرم صغيرى - جهانى در نهادت هست پنهان رهبر كبير انقلاب اسلامى ايران امام خمينى در آغاز تفسير دعاى سحر ص 15 مىفرمايد ( بدانكه انسان تنها موجودى است كه جامع همهء مراتب عينى و مثالى و حسّى است و تمام عوالم غيب و شهادت و هر چه در آنهاست در وجود انسان پيچيده و نهان است چنان كه خداى تعالى مىفرمايد : ( وَ عَلَّمَ آدَمَ الْأَسْماءَ كُلَّها - 31 / بقره ) . » داود بن محمود قيصرى در شرح قيصرى چاپ هند 1300 ه ص 24 مىنويسد : انسان كامل جامع كتابهاست چه وى نسخهء عالم كبير است . عزيز الدّين نسقى در كتاب ( الإنسان الكامل ) عالم كبير و عالم صغير را چنين ترسيم مىكند : خداوند چون موجودات را بيافريد عالمش نام كرد از جهت آنكه موجودات علامتند بر وجود او و بر وجود علم و اراده و قدرت او . . . موجودات از وجهى علامت است و از وجهى نامه . از اين وجه كه علامت است عالمش نام كرد و از اين وجه كه نامه است كتابش نام نهاد ، آنگاه فرمود هر كه اين كتاب را بخواند مرا علم و اراده و قدرت مرا بشناسد . ( رساله نوين جلد 4 ص 65 ) . ( 2 ) آيا ترا از ديگر كسان نهى نكرده‌ايم .