الراغب الأصفهاني ( مترجم : غلامرضا خسروى حسينى )

582

المفردات في غريب القرآن ( مفردات الفاظ قرآن با تفسير لغوى و ادبى قرآن ) ( فارسى )

( ثُمَّ أَعْرَضَ عَنْها - 22 / سجده ) ( فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ وَ عِظْهُمْ - 63 / نساء ) ( وَ أَعْرِضْ عَنِ الْجاهِلِينَ - 199 / اعراف ) ( وَ مَنْ أَعْرَضَ عَنْ ذِكْرِي - 124 / طه ) ( وَ هُمْ عَنْ آياتِها مُعْرِضُونَ - 32 / انبياء ) و چه بسا كه حرف ( عن ) حذف شود مثل آيات : ( إِذا فَرِيقٌ مِنْهُمْ مُعْرِضُونَ ) « 1 » ( ثُمَّ يَتَوَلَّى فَرِيقٌ مِنْهُمْ وَ هُمْ مُعْرِضُونَ ) « 2 » و ( فَأَعْرَضُوا فَأَرْسَلْنا عَلَيْهِمْ ) « 3 » ( وَ جَنَّةٍ عَرْضُهَا السَّماواتُ وَ الْأَرْضُ - 133 / آل عمران ) گفته شده همان عرض و پهنايى است كه نقطه مقابل طول و دراز است چنين تصوّرى از وجوه مختلفى است : 1 - يا اينكه مىخواهد بگويد عرض بهشت در جهان و نشأة آخرت مثل فراخنا و پهناى آسمانهاى دنيا و نشأة اوّل است چنان كه گفت : ( يَوْمَ تُبَدَّلُ الْأَرْضُ غَيْرَ الْأَرْضِ وَ السَّماواتُ - 48 / ابراهيم ) . 2 - و يا اينكه آسمانها و زمين در آخرت بزرگتر از چيزى كه اكنون هست مىباشد و حصولش ناممكن نيست ، روايت شده است كه شخصى يهودى از عمر ( رض ) در بارهء اين آيه پرسيد و گفت : فأين النّار ؟ پس آتش و عذاب كجاست ، عمر پاسخ داد : وقتى كه شب فرا مىرسد روز كجاست . 3 - گفته شده واژه - عَرْضُهَا - در آيه : ( 32 / آل عمران ) وسعت و بزرگى بهشت است نه از جهت مساحت بلكه از جهت گسترش مسرّت و شادمانى در آن ، چنان كه در ضدّ آن معنى مىگويند : الدّنيا على فلان حلقة خاتم و كفّه حابل ( دنيا بر او از نظر اندوه و سختى و تنگى حال همچون حلقه انگشترى است و همچون كفهء دام كه محدود است . ) و مثل عبارت - سعة هذه الدّار كسعة الأرض : فضاى وسيع اين خانه مثل زمين بزرگ است .

--> ( 1 ) . 48 نور . ( 2 ) . 23 آل عمران . ( 3 ) . 16 / سباء .