( وَ يَسْتَعْجِلُونَكَ بِالْعَذابِ 47 / حجّ ) ( وَ لَوْ يُعَجِّلُ اللَّهُ لِلنَّاسِ الشَّرَّ اسْتِعْجالَهُمْ بِالْخَيْرِ - 11 / يونس ) ( اگر همانطوريكه خداوند با شتاب خير و نيكى را به مردم مىدهد شرّ و بدى را به آنها مىداد مدّت حياتشان بسرعت سر مىرسيد ) . و در آيه : ( خُلِقَ الْإِنْسانُ مِنْ عَجَلٍ - 37 / انبياء ) بعضى گفته‌اند مِنْ عَجَلٍ - . . . مِنْ حَمَإٍ * - است يعنى : از گل سياه بد بو و اين سخن صحيح نيست بلكه ( مِنْ عَجَلٍ - 37 / انبياء ) تنبيهى است بر اينكه انسان از حالت عجله و شتاب عارى نيست و اين يكى از خويهاى اخلاقى است كه بر نفس او تركيب شده است و بر اين اساس گفت : ( وَ كانَ الْإِنْسانُ عَجُولًا - 11 / اسراء ) « 1 » و آيه : ( مَنْ كانَ يُرِيدُ الْعاجِلَةَ عَجَّلْنا لَهُ فِيها ما نَشاءُ لِمَنْ نُرِيدُ - 18 / اسراء ) يعنى اعراض دنيايى را به كسانى كه بخواهيم مىبخشيم و آن را به او واگذار مىكنيم « 2 » . و آيات : ( عَجِّلْ لَنا قِطَّنا - 16 / ص ) « 3 »

--> هم ، حالات غرور آميز و مستكبرانه كفّار را نشان مىدهد با گستاخى وقوع عذاب را پيش از رحمت طلب مىكنند و حال اينكه قبل از آنها امّت و نمونه‌هايى بودند كه عذاب و هلاكت آنها را فرا گرفته ( وَ إِنَّ رَبَّكَ لَذُو مَغْفِرَةٍ لِلنَّاسِ عَلى - ظُلْمِهِمْ وَ إِنَّ رَبَّكَ لَشَدِيدُ الْعِقابِ ) براستى كه پروردگارت در بارهء ظلم و ستم مردم نسبت به خويش صاحب مغفرت و آمرزش است و هم او سخت مجازات است و اين تفسير آيه‌اى است كه مىگويد : ( وَ رَحْمَتِي وَسِعَتْ كُلَّ شَيْءٍ - 156 / اعراف ) . ( 1 ) مىگويد انسان همانطور كه با شتاب نيكى را مىخواهد بدى را هم كه عذاب است مغرورانه طلب مىكند و انسان همواره شتابگر است سپس اشاره به ساعات و دقايق روز و شب مىكند و مىگويد : براى اينكه شمارهء حساب و عدد سالها را بدانيد هر چيزى را به تفصيل و جدا جدا بيان كرديم و سرنوشت هر انسانى را به عهدهء خودش گذاشتيم و سر انجام كار هر كسى چه بخواهد و چه نخواهد به او مىرسد ، اشاره به ساعات روز و شب است كه با تأنى و درنگ مىگذرد و براى اين است كه انسان را از آن حالت شتابزدگى تنبّه مىدهد و اين رابطه اخلاقى و تربيتى ، علمى و تاريخى و دينى همه سوره‌هاى قرآن است كه بايستى آنها را دريافت . ( 2 ) و سپس نتيجهء كارشان اين است ، دوزخى را كه مذموم است نصيبش كنيم و كسانى كه آخرت مىخواهند و در آنراه كوشش خويش به كار مىبرند و مؤمنند پاداش كوشش آنها برآورده مىشود ، چه گروه اوّل و چه گروه دوّم هر دو را از عطاياى پروردگارت كمك و بخششى مىدهيم زيرا عطاى پروردگار تو منع شدنى نيست . ( 3 ) تمام آيه چنين است : ( وَ قالُوا رَبَّنا عَجِّلْ لَنا قِطَّنا قَبْلَ يَوْمِ الْحِسابِ ) تكذيب كنندگانى كه همچون .