و آيه ( وَ إِنْ تَظاهَرا عَلَيْهِ - 4 / تحريم ) « 1 » يعنى اگر با هم همدست شويد . و آيه : ( تَظاهَرُونَ عَلَيْهِمْ بِالْإِثْمِ وَ الْعُدْوانِ - 85 / بقره ) كه تَظَّاهَرَا هم خوانده شده ( و با گناه و دشمنى عليه آنها همدستى مىكنيد ) . و آيات : ( الَّذِينَ ظاهَرُوهُمْ - 26 / احزاب ) ( وَ ما لَهُ مِنْهُمْ مِنْ ظَهِيرٍ - 22 / سباء ) يعنى يار و ياور . ( فَلا تَكُونَنَّ ظَهِيراً لِلْكافِرِينَ - 86 / قصص ) : ( هرگز پشتيبان و قرين كفّار نباش ) ( وَ الْمَلائِكَةُ بَعْدَ ذلِكَ ظَهِيرٌ - 4 / تحريم ) . و آيه : ( وَ كانَ الْكافِرُ عَلى رَبِّهِ ظَهِيراً - 55 / فرقان ) يعنى كافر پشتيبان شيطان و عليه رحمان است . ابو عبيدة گفته است - ظهير - در اين آيه همان كسى است كه يارى شده يعنى - مَظْهُور بِهِ - كه بر پروردگارش بى توجّه است . مثل چيزى كه تو پشت سر مىاندازى و متوجّه‌اش نيستى چنان كه مىگويى : ظَهَرْتُ بكذا : آن را جا گذاشتم و متوجّه‌اش نبودم ظِهَار ، اين است كه مردى به همسرش مىگويد : أنت عَلَيَّ كظهر أمّي ( تو ديگر بر من همپشت مادرم هستى ، كنايه از اينكه بعد از اداى اين عبارت ديگر همسر او نيست ) . ظَاهَرَ من امرأته : چنان سوگندى نسبت به همسرش ادا كرد ( كه بر او حرام شود و رسمى جاهلى بوده كه اسلام آن را در همين آيات مطرود مىداند خداى تعالى گويد : ( وَ الَّذِينَ يُظاهِرُونَ مِنْ نِسائِهِمْ - 3 / مجادله ) كه يَظَّاهَرُونَ يعنى يَتَظَاهَرُونَ - نيز خوانده شده ( يعنى كسانى كه نسبت به همسرانشان همانگونه سوگند مىخورند ) كه ادغام شده و به صورت يَظَّهَّرُونَ - در آمده .

--> ( 1 ) اشاره به داستان دو همسر پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله است كه در سوره تحريم بيان كرده و مىگويد : اگر عليه پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله با هم همدست شويد بدانيد كه خداوند و فرشتگان و صالحان از مؤمنين پشتيبان و ياور او هستند و از طريق خاصّ و عامّ روايت شده كه مراد از صالح المؤمنين امير المؤمنين عليه السّلام است . اسماء بنت عميس گفت : شنيدم كه پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله هم اين چنين نقل كرده است . ( مجمع البيان 10 / 316 - تفسير غريب القرآن / طريحى 290 ) .