صمم : الصَّمَم : كرى و از بين رفتن حسّ شنوايى و كسى كه حق را نمىشنود و نمىپذيرد با اين واژه توصيف مىشود ، در آيات : ( صُمٌّ بُكْمٌ عُمْيٌ - 18 / بقره ) ( در پذيرفتن حقّ ، كران ، گنگان ، و كورانند ) ( صُمًّا وَ عُمْياناً - 73 / فرقان ) « 1 » . ( وَ الْأَصَمِّ وَ الْبَصِيرِ وَ السَّمِيعِ هَلْ يَسْتَوِيانِ - 24 / هود ) . ( آيا كسى كه نمىشنود با كسى كه بصيرت دارد و مىشنود مساويست ) ؟ ( وَ حَسِبُوا أَلَّا تَكُونَ فِتْنَةٌ فَعَمُوا وَ صَمُّوا ثُمَّ تابَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ ثُمَّ عَمُوا وَ صَمُّوا - 71 / مائده ) « 2 » . هر چيزى كه صدايى نداشته باشد به ناشنوا تشبيه شده است و لذا گفته شد : صُمَّتْ حصاة بدمٍ : خون آنقدر زياد شد كه اگر سنگى در آن بيندازند صدايى و حركتى از آن برنمىخيزد . ضربةٌ صَمَّاءُ : ضربتى هلاك كننده ( كه گويى صدايى ديگر از طرف برنيايد ) صَمَّة : دليرى كه چون قوى است صداى ضربه زدن به خود را احساس نمىكند .

--> چون نماز سپاس حقّ و ستايش او در برابر نعمت‌هاى كران ناپيداى او است پس مىگوييم : ( صِراطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ - 7 / حمد ) تمام نفسهاى ما بايستى در صلاة و نماز بر او باشد ، و مىبينيم در سورهء مؤمنون همانطور كه راغب اشاره كرد تكرار نماز با - يحافظون - و در سورهء معارج به ( الَّذِينَ هُمْ عَلى صَلاتِهِمْ دائِمُونَ - 23 / معارج ) اشاره شده اينجاست كه عجز و ناتوانى بنده در برابر نعمت‌هاى خداى ظاهر مىشود و از قصور خود به حالت استغفار درمىآيد و چون حضرت سجّاد و ساير اولياء و عرفاء با توجّه و زارى مىگويند : نه اينكه سياست نتوانيم ، كه زبانمان از ثنايت الكن است و از تصور آن گنگ و ناتوان . ( 1 ) قسمتى از آيه‌اى است در سورهء فرقان كه جهان فراخناى انديشه رشد يا بنده عِبادُ الرَّحْمنِ را وصف مىكند و مىگويد : وَ الَّذِينَ إِذا ذُكِّرُوا بِآياتِ رَبِّهِمْ لَمْ يَخِرُّوا عَلَيْها صُمًّا وَ عُمْياناً : بندگان خداى رحمن كسانى هستند كه هر گاه آيات خدا بر آنها يادآورى شود كر و كور بر آن نيفتند بلكه با تفكّرى كه در آنها مىكنند از شكوه و عظمت آن آيات سرسرى نمىگذرند . ( 2 ) در بارهء اسرائيليان است كه پياپى پيامبران را تكذيب مىكردند و مىكشتند ، پنداشتند كه كارشان فتنه‌اى نيست ، از ديدن حقايق كر و كور شدند سپس توبه كردند و خداوند توبه‌شان را پذيرفت مجدّدا بيشتران به همان اعمال فتنه‌انگيز گذشته بازگشتند و از دريافت حقّ كر و كور شدند ( وَ اللَّهُ بَصِيرٌ بِما يَعْمَلُونَ ) .