الراغب الأصفهاني ( مترجم : غلامرضا خسروى حسينى )
409
المفردات في غريب القرآن ( مفردات الفاظ قرآن با تفسير لغوى و ادبى قرآن ) ( فارسى )
شاعر گويد : لك المرباع منها و الصَّفَايَا . ( تو مادّه شتران زاينده و برگزيدهها را دارى ) . و نيز - صَفِيَّة - مادّه شتر پر شير و خرمابنى كه بارش زياد است . أَصْفَتِ الدّجاجةُ : وقتى كه مرغ از تخم مىرود گويى كه از تخم پاك و صاف شده است . أَصْفَى الشّاعرُ : زمانى است كه شاعر نمىسرايد و شعر از او قطع شده كه تشبيهى به همان تخم نگذاردن مرغ است ، چنان كه گويند - أَصْفَى الحافرُ وقتى كه پاى ستور به سنگ سختى مىرسد و آن را از فرو رفتن و كندن بازمىدارد - مثل - أكدى و أحجر : به سختى افتاد و سخت سنگى شد . صَفْوَان : مثل صفا است ، مفردش - صَفْوَانَة ( سنگ نرم و صاف ) . آيه : ( صَفْوانٍ عَلَيْهِ تُرابٌ - 264 / بقره ) سنگ صافى كه بر آن خاك باشد . يوم
--> بهشت در آيند و همينها هستند كه در آيه بعد مىگويند - الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَذْهَبَ عَنَّا الْحَزَنَ - و از عايشه روايت شده است كه : قالت السّابق : الّذى اسلم قبل الهجرة و المقتصد الّذى اسلم بعد الهجرة و الظّالم : نحن . يعنى : سابقين بالخيرات كسانى هستند كه قبل از هجرت اسلام آوردند و مقتصدين ، بعد از هجرت و ظالمين ما هستيم . ميسر بن عبد العزيز از حضرت صادق عليه السلام روايت كرده كه گفت : ظالم بر نفس خويش از ما آن كسى است كه حقّ امام را نشناسند و مقتصد از ما عارف و شناساى حقّ امام و پيشى گيرنده به خيرات است و همه اينها آمرزيده هستند . ( مجمع البيان 8 / 408 ) . شيخ طوسى مىگويد : معنى ارث : گرداندن و رساندن حكم به كسى است ، چنان كه خداى تعالى مىگويد : ( تِلْكُمُ الْجَنَّةُ أُورِثْتُمُوها بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ - 43 / اعراف ) آن بهشتى است كه به پاداش اعمال شايستهاى كه انجام دادهايد به آن رسيدهايد و به ميراث بردهايد ، معانى ديگرى نيز گفته شده و صحيحترين آنها اين است كه : انّ اللّه تعالى اورث علم الكتاب الّذى هو القرآن للّذين اصفاهم و اجتباهم و اختارهم على جميع الخلق من الانبياء و المعصومين و الائمّة المنتجبين الّذين لا يجوز عليهم الخطاء و لا الفعل القبيح لا صغيرا و لا كبيرا : خداى تعالى قرآن را به كسانى در ميان مخلوقات از بندگانش كه سزاوار آنند رسانيد و اينان انبياء معصومين و امامان برگزيده هستند كه خطا بر آنها جايز نيست و نه فعل قبيحى كوچك يا بزرگ زيرا كسى كه خداى برگزيند ظالم بر نفس خويش نيست . ( تبيان - 8 / 346 ) .