الراغب الأصفهاني ( مترجم : غلامرضا خسروى حسينى )
40
المفردات في غريب القرآن ( مفردات الفاظ قرآن با تفسير لغوى و ادبى قرآن ) ( فارسى )
سرمايه با غير از سود شرعى است و به اعتبار اين افزونى و زيادى خداى تعالى گويد : ( وَ ما آتَيْتُمْ مِنْ رِباً لِيَرْبُوَا فِي أَمْوالِ النَّاسِ فَلا يَرْبُوا عِنْدَ اللَّهِ - 39 / روم ) . يعنى : ( آنچه را كه به - ربا - مىدهيد تا از مال مردم مالتان بيشتر شود در پيشگاه خدا افزون نمىشود بلكه در آنچه را كه زكات مىدهيد و خشنودى خدا مىجوئيد از فزونى يافتگان هستيد ) . و در آيهء ديگر تنبّه و هشدار مىدهد كه : ( يَمْحَقُ اللَّهُ الرِّبا وَ يُرْبِي الصَّدَقاتِ - 276 / بقره ) . يعنى : ( خداوند ربا را مىكاهد و از بركت مىاندازد و محو مىكند ولى صدقات و بخشايش را با بركت فزونى مىدهد ) زيادى و فزونى معقول با واژهء بركة - كه از - ربا - بالاتر و فزونتر است تعبير شده چنان كه در مقابل آيهء ( وَ ما آتَيْتُمْ مِنْ رِباً . . . 39 / روم ) مىگويد : ( وَ ما آتَيْتُمْ مِنْ زَكاةٍ تُرِيدُونَ وَجْهَ اللَّهِ فَأُولئِكَ هُمُ الْمُضْعِفُونَ - 39 / روم ) . أُرْبِيَّتَان : دو قسمت گوشت بن ران در قسمت ميانى ( كشاله ران ) آن است كه بالا مىآيد . الرَّبْو : نفس عميق و بلند كه به تصوّر بالا آمدن سينه اينچنين ناميده شده و لذا مىگويند : هو يتنفّس الصُّعَداء : او نفس بلند و عميقى مىكشد و امّا : الرَّبِيئَة : با حرف همزه به معنى طلايه و پيشقراول از اين باب نيست . رتع : الرَّتْع : اصلش چريدن و خوردن در حيوانات است . افعالش - رَتَعَ ، يَرْتَعُ ، رُتُوعاً و رِتَاعاً و رِتْعاً - است . خداى تعالى از قول برادران يوسف مىگويد : ( يَرْتَعْ وَ يَلْعَبْ - 12 / يوسف ) . اين واژه بطور استعاره براى انسان در وقتى كه منظور زياد خوردن باشد به كار رفته است ، و