الراغب الأصفهاني ( مترجم : غلامرضا خسروى حسينى )

365

المفردات في غريب القرآن ( مفردات الفاظ قرآن با تفسير لغوى و ادبى قرآن ) ( فارسى )

و - الشَّوَى : اطراف هر چيزى است مثل دست و پاى آدمى . رماه فَأَشْوَاهُ : به دست و پايش تير زد . آيه : ( نَزَّاعَةً لِلشَّوى - 16 / معارج ) ( عذابى است كه بركننده پوست است ) شَوَى : كارى كه سخت و گرانبار نباشد ، زيرا - شَوَى - عضوى از بدن است كه اگر مجروح يا بيمار شد و يا چيزى به آن اصابت كرد مرگ آور نيست . الشّاة : يعنى گوسفند ، كه گفته‌اند اصلش - شايهة - است به دلالت سخنشان در جمع و تصغير اين كلمه كه - شياه و شويهة است . شيأ : الشَّيْءُ : چيزى است كه شناخته مىشود و از آن آگاهى و خبر مىدهند . ( معيّن و معلوم است ) و در نظر بيشتر متكلّمين واژه - شَيْء - زمانى كه در بارهء خداى تعالى و غير از او به كار مىرود اسمى است كه معنى مشتركى دارد و بر پديده‌هاى موجود و معدوم هر دو واقع مىشود . بعضى از آنان نيز نظرشان اينست كه « شَيْء - عبارت از پديده‌هاى موجود است و اصلش مصدر - شاء - يعنى خواستن است و هر گاه خداى تعالى با آن وصف شود معنايش - شَاءَ - است يعنى ( خواهنده ) . و هر گاه غير از خداى با آن وصف شود معنايش - مشىء است - يعنى خواسته شده و در معنى دوّم يعنى مفعولى آيهء : ( قُلِ اللَّهُ خالِقُ كُلِّ شَيْءٍ - 16 / رعد ) است . پس عبارت - كلّ شَيْء - بدون استثناء عموم را در بر مىگيرد « 1 » زيرا شىء در اينجا

--> ( 1 ) اشاره راغب - سخن كسانى است كه با عبارت - و عند بعضهم - آن را بازگو مىكنند و همان نظرى است كه از سوى جبريّون و اشاعره در طول تاريخ اظهار شده كه افعال بندگان را هم - شىء - به حساب مىآورند يعنى كارهاى انجام شده‌اى است كه از سوى خداوند در معنى - خواستن او بيان شده . و حال اينكه خداوند - أَحْسَنُ الْخالِقِينَ - است و از نيكو جز نيكوى نشايد - و واژهء خلق به نصّ آيات قرآنى به غير خداوند هم اطلاق شده است :