يا اينست كه - شَهِيد و شُهَدَاء - در حالت شهادت تمام آنچه را كه از نعمت‌ها براى آنها آماده است مشاهده مىكنند يا بخاطر اينست كه ارواح‌شان در پيشگاه خداى حاضر مىشوند و گواه بر آنها هستند « 1 » چنان كه گفت : ( وَ لا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ قُتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَمْواتاً - 19 / حديد ) و بر اين معنى آيات زير دلالت دارد كه : ( وَ الشُّهَداءُ عِنْدَ رَبِّهِمْ - 3 / بروج ) . ( شاهِدٍ وَ مَشْهُودٍ - 3 / بروج ) گفته‌اند - مَشْهُود - روز جمعه و روز عرفه و روز قيامت است و شَاهد در آيهء اخير هر كسى است كه در آن روز حاضر مىشود . و نيز گفته شده ( يَوْمٌ مَشْهُودٌ - 103 / هود ) يعنى روزى كه مشاهده مىشود و خبر از وقوع حتمى قيامت آن روز است . التَّشَهُّد : گفتن - أشهد ان لا إله الّا اللّه و اشهد انّ محمّدا رسول اللّه - است و در عرف سخن تشهّد اسمى است براى تحيّاتى كه در نمازها خوانده شده و براى ذكرى است كه در آنها خوانده مىشود .

--> ( 1 ) نام شهيد و شهادت در احاديث هم همانند قرآن تكرار شده است كه معانى آنها بقرار زير است : 1 - شهيد در اصل كسى است كه در راه خدا و با مجاهدت در راه او كشته مىشود . 2 - اطلاق نام شهيد به چنان كسى بخاطر اينست كه خداوند ، و فرشتگان بهنگام شهادت به بهشتى بودن او گواهى مىدهند . 3 - بخاطر اينكه شهيد زنده است و نمرده است گوئى كه شاهد است و مىبيند يعنى هميشه حاضر است . 4 - براى اينكه فرشتگان رحمت به گاه شهادت بر او شاهدند و حاضرند . 5 - يا براى قيام او در راه شهادت و گواهى بر حقّ در امر خداى است كه در آن راه سر باخته و كشته شده است . 6 - و نيز گفته شده اطلاق واژه شهيد به چنان كسى براى اينست كه شهيد ، شكوه و كرامتى را كه خداوند در شهادت قرار داده است مشاهده مىكند . 7 - نام شهيد براى به خاك افتادن او است زيرا يكى از نامهاى زمين مشاهده است . ( النّهايه 2 / 513 مقاييس اللّغه 3 / 321 ) بديهى است اين معانى از سه معنى است كه راغب رحمه اللّه ذكر كرده است .