در وصف خداى عزّ و جلّ گفته مىشود - الرِّبَابَة - هم كه مصدر است در بارهء غير خدا به كار مىرود . جمع ربّ - أَرْبَاب - است ، خداى تعالى گويد : ( أَ أَرْبابٌ مُتَفَرِّقُونَ خَيْرٌ أَمِ اللَّهُ الْواحِدُ الْقَهَّارُ - 39 / يوسف ) و حقّ نيست كه واژهء ربّ جمع بسته شود زيرا اطلاق آن جز خداى تعالى را در برنمىگيرد امّا در آيهء فوق اگر به صورت جمع آمده است بنابر اعتقاد و سخن كفار است نه اينكه واقعا در نفس خويش و بالذّات چنين باشد در سخنان معمولى هم واژهء ربّ جز در بارهء خداى گفته نمىشود . جمع رَبّ - أَرِبَّة و رُبُوب - است يعنى جماعات و گروهها . شاعر گويد : كانتْ أَرِبَّتُهم حَفْرا و غَرّهم * عَقْدُ الجِوَار و كانوا مَعْشَرا غُدُرا ( شعر از ابو ذويب است مىگويد تنها وسيله اجتماع و جمعشان پيمان همسايگى و چاهى است كه براى آب گردش جمع مىشوند و گر نه مردمى حيله‌گر و غدّارند ) . ديگرى گويد : و كنْتَ امْرَأً أَفَضَتْ إليك رِبَابَتِي * و قَبْلَك رَبَّنى فضِعْتُ رُبُوب

--> گفته است فقهاء را ربّانيون مىگويند زيرا علم و دانش را رشد و تكامل مىبخشند يعنى علم را ارزنده و ثابت مىدارند . زمخشرى در كشّاف مىگويد : الرّبانى شديد التّمسك بدين اللّه تعالى و طاعته : يعنى ربّانى كسى است كه به دين خداى و طاعت او به سختى پايبند و متمسّك است . فيروزآبادى مىگويد : الرّبانى المتأله العارف باللّه تعالى . شيخ طبرسى هم مىگويد : الّذى يرد امر النّاس بتدبيره و اصلاحه : ربّانى كسى است كه كار مردم را با تدبير و اصلاح خويش رشد و پرورش مىدهد . شارح المعرب جواليقى مىنويسد : چگونه مىتوان با چنين وصف و شرح و معنايى باز هم واژهء ربّانى را ترجمهء از غير عربى بدانيم براى ربّ هم چهار معنى گفته‌اند : 1 - مالك 2 خالق 3 - صاحب 4 - مصلح . امّا به صورت غير مضاف واژهء ربّ فقط به خداى تعالى اطلاق مىشود و با ( ال ) هم مخصوص نام خداى تعالى است و به ندرت در شعر بطور مطلق و بدون اضافه در غير خدا به كار رفته است و نيز به كسى كه در پژوهشهاى علمى قصدش و خواستش خداى تعالى است و خداجو است - ربّانى - گفته‌اند - ( يقال لرئيس الملّاحين ربّانى ) يعنى ناخداى كشتى را هم ربّانى - گويند . ( قاموس اللّغة - مجمع البحرين 2 / 65 - لس 1 / 399 الى 408 - المعرب جواليقى 161 - مقائيس 2 / 382 - صحاح - ازهرى 15 / 176 - مصباح المنير رافعى ) .