مُؤْمِنُونَ . . . لَوْ تَزَيَّلُوا - 25 / فتح ) . ( آيه اخير در بارهء كارزار و عذاب كفّار است ) دوّم - متشابه از جهت معنى و اوصاف خداى تعالى و اوصاف روز بازپسين و قيامت كه اين گونه صفات براى ما متصوّر نيست زيرا چيزى را تا احساس نكنيم و از جنس محسوسات نباشد ، صورت آنها در نفوس ما حاصل نمىشود . سوّم - متشابه از جهت لفظ و معنى كه بر پنج قسم است : 1 - از نظر كميّت ، مثل عموم و خصوص . در آيه : ( فَاقْتُلُوا الْمُشْرِكِينَ - 5 / توبه ) . 2 - از نظر كيفيّت ، مثل : واجب و مستحب . در آيه : ( فَانْكِحُوا ما طابَ لَكُمْ - 3 / نساء ) . 3 - از جهت زمان ، مثل : ناسخ و منسوخ . در آيه : ( اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقاتِهِ - 102 / آل عمران ) . 4 - از جهت مكان و امورى كه در آن موقعيّت‌ها ، آيات نازل شده است ، مثل : ( وَ لَيْسَ الْبِرُّ بِأَنْ تَأْتُوا الْبُيُوتَ مِنْ ظُهُورِها - 189 / بقره ) . ( إِنَّمَا النَّسِيءُ زِيادَةٌ فِي الْكُفْرِ - 37 / بقره ) . زيرا تا كسى به عادات عرب در جاهليّت آشنا نباشد و آنها را نداند معرفت و شناخت اين آيات برايش مشكل و متعذّر است . 5 - از جهت شرايطى كه فعل و كار با آنها ، يا بطور صحيح يا فاسد انجام مىشود مثل : شرايط نماز و نكاح . اينها بود كه بطور مجمل گفته شد و هر گاه كاملا تصوّر شود ، دانسته مىشود كه تمام آنچه را كه مفسّرين در تفسير متشابهات ذكر كرده‌اند خارج از اين تقسيمات نيست مثل سخن كسى كه گفت : متشابه ( الم - بقره ) است . و سخن قتادة ، كه مىگويد : آيات محكم ناسخ است و متشابه منسوخ