الراغب الأصفهاني ( مترجم : غلامرضا خسروى حسينى )

288

المفردات في غريب القرآن ( مفردات الفاظ قرآن با تفسير لغوى و ادبى قرآن ) ( فارسى )

گفته شده - صاحب السّلعة أحقّ بِالسَّوْم : صاحب متاع براى خريد و فروش آن متاع سزاوارتر است . سُمْتُ الإبلَ فى المرعى : براى چريدن رهايش كردم ( كه به باب افعال و تفعيل ، متعدّى مىشود ) مىگويند - أَسَمْتُهَا و سَوَّمْتُهَا : ( نيز در همان معنى - سمتها - است ) . و آيه : ( وَ مِنْهُ شَجَرٌ فِيهِ تُسِيمُونَ « 1 » - 10 / نحل ) . السِّيمَاء و السِّيمِيَاء : علامت و نشان . شاعر گويد : له سيمياء لا تشق على البصر . يعنى : ( نشانه‌اى از زيبايى بر چهره دارد كه ديدنش بر چشم شادى آور است و مشكل نيست ) . خداى تعالى گويد : ( سِيماهُمْ فِي وُجُوهِهِمْ - 29 / فتح ) . سَوَّمْتُهُ : نشانش كردم و علامتش گذاردم . مُسَوَّمِينَ : علامت دارها . مسوّمين : علامت گذاران ( در قديم با داغ كردن و مهر ، دامها و بردگان را نشان مىكردند ) كه يا خودشان يا ستورانشان يا فرستاده‌هاشان را علامت گذارى مىكردند .

--> ( 1 ) اشاره به يكى از نعمت‌هاى با شكوه الهى است كه مىگويد : ( هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً لَكُمْ مِنْهُ شَرابٌ وَ مِنْهُ شَجَرٌ فِيهِ تُسِيمُونَ - 10 / نحل ) او كسى است كه باران را از آسمان فرو ريزاند و نازل مىكند كه هم نوشيدنى شماست و هم گياهان و درختانى از آن توليد مىشود كه چهارپايانتان را در آن مىچرانيد . هر كجا در قرآن ، واژه - شراب - به كار رفته مطلق آب و نوشيدنى پاك و طبيعى و بدون زيان است ، و هر كجا از - خمر و مسكر دنيايى نام مىبرد كه دست‌ساختهء خود بشر و چيزى زيانبار است آن را با واژه‌هاى ( رجس و عملى شيطانى ) كه عامل دشمنى و عواقب سوء و بىخردى است به آن اشاره مىكند . در روايتى به سند صحيح آمده است كه : « انّ اللّه لم يحرم الخمر لاسمها و لكن حرمها لعاقبتها فما كان عاقبة الخمر فهو خمر » ( كافى 6 / 412 ) يعنى : خداوند خمر را به خاطر اسمش حرام نكرده بلكه بخاطر عواقب و زيانمندى و نتيجه‌اى كه براى فرد و خانواده و جامعه از آن حاصل مىشود آن را حرام نموده است ، پس هر چيزى كه زيانبارى و عواقب خمر را داشته باشد ، حرام است .