خبر داده است و خود قيامت هم به - ساعة - تشبيه شده است پس معنى اوّل آن قيامت است و معنى دوّم آن كمى از زمان « 1 » . گفته‌اند ساعاتى كه همان قيامت است ، سه قسمت است : 1 - السّاعة الكبرى : كه همان برانگيخته شدن مردم براى محاسبه است و همانست كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله در سخنش به آن اشاره كرده است كه : « لا تقوم السّاعة حتّى يظهر الفحش و التفحّش و حتّى يعبد الدّرهم و الدّينار » . يعنى : ( قيامت برپا نمىشود و زمانش سر نمىرسد تا اينكه زشتيها و گناهان بسيار قبيح از حد درگذرد و بيهوده گوئيها ظاهر شود ، و تا اينكه درهم و دينار يا زر و سيم چون بت‌ها پرستيده شود و معبود مردم قرار گيرد ) و غير از اينها ، امورى را ذكر كرده كه در زمان خودش و بعدش واقع نشده ( تا زمان حيات مؤلّف رحمه اللّه - قرن 5 ه ) . 2 - السّاعة الوسطى : مرگ و مردن مردمان يك قرن ، و زمان واحد آنطورى كه روايت شده است ، پيامبر صلّى اللّه عليه و آله عبد اللّه ابن انيس را ديد و گفت « ان يطل عمر هذا الغلام لم يمت حتى تقوم السّاعة » . يعنى : ( اگر عمر و مدّت زندگى اين پسر به درازا كشد نمىميرد تا اينكه مردمان هم عصرش بميرند ) گفته شده عبد اللّه بن انيس ، آخرين فردى از صحابه بود كه مرد و وفات كرد . 3 - السّاعة الصّغرى : كه همان مرگ هر انسانى است ، پس - ساعة - يا قيامت هر فردى مرگ او است و همانست كه در آيه زير به آن اشاره شده است كه آيه : ( قَدْ خَسِرَ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِلِقاءِ اللَّهِ حَتَّى إِذا جاءَتْهُمُ السَّاعَةُ بَغْتَةً - 31 / انعام ) و معلوم است كه اين حسرت و افسوس هنگام مردن به انسان مىرسد و سراسر وجود او را فرا مىگيرد چنان كه گفت : ( وَ أَنْفِقُوا مِنْ ما رَزَقْناكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ فَيَقُولَ . . . - 10 / منافقون ) و

--> ( 1 ) زجاج مىگويد : « معنى السّاعة فى كل القرآن ، الوقت الّذى تقوم فيه القيامه » يعنى : در تمام قرآن - ساعة به معنى زمانى است كه قيامت برپا مىشود و اشاره به اين است كه چنان حادثه عظيمى در آن رخ مىدهد پس بخاطر اندك زمانى كه چنان حادثه عظيمى در آن رخ مىدهد آن را - ساعة - ناميده است و اللّه اعلم . ( معانى القرآن - فرّاء - النّهايه - ابن اثير ) .