الراغب الأصفهاني ( مترجم : غلامرضا خسروى حسينى )
256
المفردات في غريب القرآن ( مفردات الفاظ قرآن با تفسير لغوى و ادبى قرآن ) ( فارسى )
ابل مُسْمَرَة : شترى واگذاشته شده . السَّامِرِىّ : منسوب به مردى است . سمع : السَّمْعُ : حسّ شنوائى در گوش كه صداها را درك مىكند ، فعل آن هم سمع يعنى شنيدن ، است سَمِعَ ، سمعا كه گاهى واژه سمع در چهار مورد به كار مىرود : 1 - به خود گوش نيز تعبير مىشود ، مثل آيه : ( خَتَمَ اللَّهُ عَلى قُلُوبِهِمْ وَ عَلى سَمْعِهِمْ - 7 / بقره ) . 2 - گاهى واژه سمع به فعل شنيدن ، مثل سماع تعبير شده در آيات : ( إِنَّهُمْ عَنِ السَّمْعِ لَمَعْزُولُونَ - 212 / شعراء ) ( آنها از شنيدن حقّ بى نصيبند ) . و ( أَوْ أَلْقَى السَّمْعَ وَ هُوَ شَهِيدٌ « 1 » - 37 / ق ) . 3 - و زمانى واژه سمع ، همان فهم و ادراك است . 4 - و گاهى نيز سمع : طاعت و فرمانبرى حقّ . مىگوئى اسْمَعْ ما اقول لك : آنچه را گفتم بفهم . و همچنين لم تَسْمَعْ ما قلت : آنچه گفتم نفهميدهاى . كه مقصود لم تفهم است در دو عبارت اخير ، مقصود از - سَمْع - درك و فهم است . خداى تعالى گويد : ( وَ إِذا تُتْلى عَلَيْهِمْ آياتُنا قالُوا قَدْ سَمِعْنا ، لَوْ نَشاءُ لَقُلْنا - 31 / انفال ) ( زمانى كه آيات ما بر ايشان خوانده مىشود مىگويند شنيديم و اگر بخواهيم ما هم مثل آنها مىگوئيم ) و آيه : ( سَمِعْنا وَ عَصَيْنا - 93 / بقره ) و شنيديم و نافرمانى كرديم و به كار نبستيم .
--> ( 1 ) تمام آيه چنين است : ( إِنَّ فِي ذلِكَ لَذِكْرى لِمَنْ كانَ لَهُ قَلْبٌ أَوْ أَلْقَى السَّمْعَ وَ هُوَ شَهِيدٌ - 37 / ق ) در تاريخ عبرتزاى گذشتگان براى كسى كه دل دارد و با حضور قلب گوش فرا مىدهد و در حال شهود و آگاهى است يادآورى و ذكرى سودمند است .