الراغب الأصفهاني ( مترجم : غلامرضا خسروى حسينى )

199

المفردات في غريب القرآن ( مفردات الفاظ قرآن با تفسير لغوى و ادبى قرآن ) ( فارسى )

مصنوع . اصل - سَدّ - مصدر است . سَدّ - به موانع تشبيه شده است مثل : ( وَ جَعَلْنا مِنْ بَيْنِ أَيْدِيهِمْ سَدًّا وَ مِنْ خَلْفِهِمْ سَدًّا - 9 / يس ) كه سدّا با ضمه حرف ( س ) هم خوانده شده . السُّدَّة - مثل - ظُلّة - سايبانى است كه بر درگاه خانه براى حفاظت از باران ساخته مىشود ( قرنيز و سر درب طاقى يا مسطح خانه‌ها ) و - سدّة - به خود درب تعبير شده است ، چنان كه فقيرى كه برايش درب باز نمىشود مىگويند - سده السّلطان . سَدَاد و سَدَد - استقامت و پايدارى است . سِدَاد - چيزى است كه سوراخ و يا مرز يك كشور را با آن مىبندند . و نيز - سِدَاد - به طور استعاره چيزى است كه مانع فقر باشد ، و نيازمندى را رفع كند . سدر : السِّدْر ( درخت كنار ) درختى است كه كمتر نياز خوراك را برمىآورد ( بر و برگ و ساقه و ريشه‌اش خوراكى نيست ) . خداى تعالى گويد : ( وَ أَثْلٍ وَ شَيْءٍ مِنْ سِدْرٍ قَلِيلٍ - 16 / سباء ) يعنى : ( و از درخت شورگز و اندكى درخت سدر يا كنار ) چوب و شاخهء سدر بى خار است و خميده مىشود و از آن سايبان درست مىشود از اين روى - سدر - مثلى است براى سايبان بهشت ، و نعمتهايش ، خداى تعالى مىگويد : ( فِي سِدْرٍ مَخْضُودٍ - 28 / واقعه ) . و به خاطر زيادى سايه‌اش ، مىفرمايد : ( إِذْ يَغْشَى السِّدْرَةَ ما يَغْشى - 16 / نجم ) . اشاره به مكانى است كه پيامبر ( ص ) در آنجا به افاضات و بخشايش الهى و نعمتهاى جسمانى مخصوص بوده و نيز گفته‌اند - سدر - درختى است كه در زير آن با پيامبر ( ص ) بيعت شد و سپس خداى تعالى آرامش خاطر و سكينه بر مؤمنين نازل كرد . سَدَر : يعنى حيرانى چشم و ديدهء آدمى .