الراغب الأصفهاني ( مترجم : غلامرضا خسروى حسينى )

138

المفردات في غريب القرآن ( مفردات الفاظ قرآن با تفسير لغوى و ادبى قرآن ) ( فارسى )

( كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوحٍ فَكَذَّبُوا عَبْدَنا وَ قالُوا مَجْنُونٌ وَ ازْدُجِرَ - 9 / قمر ) . يعنى : قوم نوح او را تكذيب كردند و نوح بندهء ما را تكذيب نموده‌اند ، به او گفتند : مجنون است و مطرود و طرد شده ) . زجو : التَّزْجِيَة : دفع كردن و بر انگيختن به آرامى چيزى است تا حركت كند مثل راندن قطار شتران و راندن باد ، ابرها را ، در آيات : ( يُزْجِي سَحاباً - 43 / نور ) و ( يُزْجِي لَكُمُ الْفُلْكَ - 66 / اسراء ) و از اين معنى است عبارت : رَجُل مُزْجًى : مردى ناقص و ضعيف و متّكى به غير ( كه بايستى ديگرى او را حركت دهد و به كار وادارد ) . أَزْجَيْتُ رَدِىءَ التَّمْر فَزَجَا : خرماهاى بد و خراب را دور و جدا كردم و بطور استعاره مىگويند : زَجَا الخَرَاجُ يَزْجُو : خراج و ماليات داده شده . شاعر گويد : و حاجة غير مُزْجَاة مِنَ الحاجِ يعنى : نيازى كم ، كه مختصرى از نيازهاى كلّى است و بخاطر كم اعتنائى به آن بر آوردنش سهل است . ( بِضَاعَةٌ مُزْجَاة : چيزى اندك و ناقابل ) . زحزح : آيه : ( فَمَنْ زُحْزِحَ عَنِ النَّارِ - 185 / آل عمران ) يعنى از جايگاهش دور شود . ( تمام آيه چنين است : كُلُّ نَفْسٍ ذائِقَةُ الْمَوْتِ وَ إِنَّما تُوَفَّوْنَ أُجُورَكُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ فَمَنْ زُحْزِحَ عَنِ النَّارِ وَ أُدْخِلَ الْجَنَّةَ فَقَدْ فازَ وَ مَا الْحَياةُ الدُّنْيا إِلَّا مَتاعُ الْغُرُورِ - يعنى : هر نفس چشندهء مرگ است و به پاداششان در قيامت وفا خواهد شد ، پس كسى كه از آتش عذاب دور شد و به رضوان خداى در آمد به راستى كه رستگار است