الراغب الأصفهاني ( مترجم : غلامرضا خسروى حسينى )

118

المفردات في غريب القرآن ( مفردات الفاظ قرآن با تفسير لغوى و ادبى قرآن ) ( فارسى )

و روح الامين در قرآن صفت جبرئيل است ) و حضرت عيسى عليه السّلام نيز روح - ناميده شده در آيه : ( وَ رُوحٌ مِنْهُ 171 / نساء ، 49 / آل عمران ) اين نامگذارى براى توانائى در زنده كردن مردگان براى او بوده ( باذن اللّه ) . قرآن - نيز - روح - ناميده شده در آيهء : ( وَ كَذلِكَ أَوْحَيْنا إِلَيْكَ رُوحاً مِنْ أَمْرِنا - 52 / شورى ) زيرا قرآن سببى است براى حيات اخروى كه در آيه : ( وَ إِنَّ الدَّارَ الْآخِرَةَ لَهِيَ الْحَيَوانُ - 62 / عنكبوت ) توصيف شده است . روح - در معنى تنفّس نيز هست - اراح الإنسان - وقتى است كه انسان نفس مىكشد و دم برمىآورد . آيه : ( فَرَوْحٌ وَ رَيْحانٌ - 89 / واقعه ) ريحان چيزى است كه بوئى خوش دارد و نيز گفته‌اند - ريحان - گفته‌اند در آيهء ( وَ الْحَبُّ ذُو الْعَصْفِ وَ الرَّيْحانُ - 12 / الرّحمن ) . به عربى اصيل گفتند : الى اين ؟ به كجا مىروى ؟ پاسخ داد : أَطْلُبُ مِنْ رَيْحَانِ اللَّهِ ، يعنى رزق خدا مىجويم ، و اصلش همان است كه گفتيم . روايت شده است كه : ( الوَلَدُ من رَيْحانِ اللّه ) . فرزند از - رزق - خداوند است . چنان كه شاعر گويد : يا حبّذا ريح الولد * ريح الخزامى فى البلد ( چه نيكوست بوى خوش فرزند و بوى خوش گل خيرى صحرايى در شهر و ديار ) . يا براى اينكه فرزند رزقى است از سوى خداى تعالى - رِيح - نيز معروف است و همان هواى متحرّك است . در عموم آياتى كه خداى تعالى ارسال باد را مفرد ذكر مىكند در معنى عذاب است هر جائى كه ريح - با لفظ جمع ( رِيَاح ) آمده است به معنى رحمت الهى است ، به صورت مفرد مثل : ( إِنَّا أَرْسَلْنا عَلَيْهِمْ رِيحاً صَرْصَراً - 19 / قمر ) و ( فَأَرْسَلْنا عَلَيْهِمْ رِيحاً - 16 / فصّلت ) ( كَمَثَلِ رِيحٍ فِيها صِرٌّ - 117 / آل عمران ) و ( اشْتَدَّتْ بِهِ الرِّيحُ - 18 / ابراهيم ) .