حفظ مىكند . باز انديشى ذكر و يادآورى مانند حفظ كردن است جز اينكه واژهء حفظ به اعتبار بدست آوردن و دريافتن چيزى گفته مىشود ولى ذكر به اعتبار حضور در ذهن و بخاطر آوردن آن است ، گاهى نيز ذكر را براى حضور در دل و سخن هر دو به كار مىبرند از اين جهت گفته مىشود كه ذكر دو گونه است : يكى قلبى و ديگرى زبانى هر يك از اين يادآوريها هم دو نوع است : اوّل - ياد و ذكرى كه بعد از فراموشى است . دوّم - ذكرى كه پس از فراموشى نيست بلكه براى ادامهء حفظ كردن و بخاطر سپردن است . و لذا هر سخنى را - ذكر - گويند ، و از نوع اوّل كه نمونه‌هاى ذكر زبانى است . خداى تعالى گويد : لَقَدْ أَنْزَلْنا إِلَيْكُمْ كِتاباً فِيهِ ذِكْرُكُمْ - 10 / انبياء و وَ هذا ذِكْرٌ مُبارَكٌ أَنْزَلْناهُ - 50 / انبياء هذا ذِكْرُ مَنْ مَعِيَ وَ ذِكْرُ مَنْ قَبْلِي - 24 / انبياء أَ أُنْزِلَ عَلَيْهِ الذِّكْرُ مِنْ بَيْنِنا - 8 / ص يعنى قرآن . و ص وَ الْقُرْآنِ ذِي الذِّكْرِ - 1 / ص و وَ إِنَّهُ لَذِكْرٌ لَكَ وَ لِقَوْمِكَ - 44 / زخرف يعنى شرافتى براى خودت و قومت و فَسْئَلُوا أَهْلَ الذِّكْرِ - 7 / انبياء يعنى كتاب‌هاى دينى گذشته . و آيه قَدْ أَنْزَلَ اللَّهُ إِلَيْكُمْ ذِكْراً رَسُولًا - 10 / طلاق گفته‌اند واژهء ذكر در اين آيه وصفى است در بارهء پيامبر صلّى اللّه عليه و آله چنان كه كلمه هم وصفى است براى حضرت عيسى از اين جهت در كتابهاى دينى قبل از قرآن پيامبر صلّى اللّه عليه و آله با واژهء ذكر بشارت داده شده . در آيهء قَدْ أَنْزَلَ اللَّهُ إِلَيْكُمْ ذِكْراً رَسُولًا - 10 / طلاق واژه - رَسُولًا بدل از واژهء - ذِكْراً - است و نيز گفته شده - رَسُولًا - با گفتن - ذِكْراً - كه در حال نصب است منصوب شده است . گوئى كه گفته است : قد انزلنا إليكم كتابا ذكرا رسولا يتلوا - كه رَسُولًا و ذِكْراً بدل از كتابا هستند و منصوبند