پس اى جوانمرد ، اگر مددى از غيب بنام تو فرستاده‌اند و نظرى از نظرهاى لطف به تو رسيده ، به يقين ميدان كه آن مدد به هيچ علّت فرونيايد و آن نظر در هيچ سبب نياميزد . نظر عزّت چون درآمد به يك‌لحظه گبرى صاحب صدرى كند ! و از رهزنى رهبرى سازد . اى جوانمرد بدانكه آدميان دو گروهند : مؤمنان و كافران ، فرداى قيامت كه عالميان را حشر كنند ، كافران را يك سر به دوزخ برند و كارهاشان در ترازو ننهند كه كار آنها پراكنده و چون غبار در هوا است و هيچ‌گاه زير وزن نيايد ! ولى مؤمنان خواه مطيع و خواه عاصى ، در مقام ترازو بدارند ، قومى از آنها را حسنات بر سيّئات افزون و قومى ديگر برعكس است ! كه گروه نخست را به بهشت و گروه دوّم را به دوزخ فرستند ، چه كه در روز رستاخيز ملاك كيفر و پاداش بندگان ، ترازو است كه : الوزن يومئذ الحقّ . گروه سوّم آنان كه خوبىها و بديهاشان در ترازو برابر آيد ، از ايشان آن كس كه در دنيا برادرى داشته كه هم صحبت و باهم در دين موافقت داشته‌اند ، خداوند آن برادر را برگمارد كه از حسنات خود چيزى به او بخشد چندانكه خوبيها بر بديها بچربد ، و به اين سبب او را به بهشت برند . در ميان آن گروه ، اگر كسى باشد كه در ميان شب وقتى بيدار شده ، درود بر محمّد مصطفى فرستاده چنان كه جز خداى تعالى هيچ‌كس آن را ندانست ! و از آن خلوت وى آگاه نبود ، خداوند ، آن درود را در خزينهء غيب به وديعت نهاده تا روز رستاخيز ، آن ساعت كه صاحبش نياز بدان دارد ، از خزينهء به در آيد و كپهء حسنات برتر شود ! آن‌گاه خداوند فرمايد : اى بندهء من ، امانت تو نزد من وديعت بود ، به وقت نياز به تو رسانيدم ، پس سالم و خشنود در بهشت درآى ! ليكن در ميان آنان كس باشد كه نه آن برادر دارد و نه آن وديعت ! او را در مقام سياست و هيبت رستاخيز بدارند . تا ترس و بيم او به غايت رسد ، و آن لختى كفّارهء گناهان او شود ! و در نتيجه ، كپهء سيّئات به آن جهت سبك گردد و كپهء حسنات سنگين ! پس فرمان ربّ عزّت رسد : اى بنده در بهشت شو كه خوبيهاى تو بر بديهات فزونى يافت ! و به حكم ازلى و عنايت سرمدى كار ناسرهء تو سره شد . آنگاه بندهء بخشوده به زبان حال گويد : من دانستم كه آرزو بريد وصال است و در زير ابر جود و عفو ، نوميدى محال ! من خوب دانستم كه خداى مهربان چنان بردبار است كه لطف و مهربانى او به گناهكاران بىشمار است ! تفسير لفظى [ آيات 51 الى 77 ] 51 - وَ لَقَدْ آتَيْنا إِبْراهِيمَ رُشْدَهُ مِنْ قَبْلُ وَ كُنَّا بِهِ عالِمِينَ . ما رشد و راه‌شناسى و رهبرى ابراهيم را از پيش از موسى يا پيش از بلوغ داديم و ما مىدانستيم كه چه وقت او را رشد دهيم . 52 - إِذْ قالَ لِأَبِيهِ وَ قَوْمِهِ ما هذِهِ التَّماثِيلُ الَّتِي أَنْتُمْ لَها عاكِفُونَ . هنگامى كه ابراهيم به پدر و خويشان خود گفت : اين چه تندسها است كه شما از پرستندگان آنيد ؟ 53 - قالُوا وَجَدْنا آباءَنا لَها عابِدِينَ . گفتند : ما پدران خويش را پرستندهء بتها يافتيم ! 54 - قالَ لَقَدْ كُنْتُمْ أَنْتُمْ وَ آباؤُكُمْ فِي ضَلالٍ مُبِينٍ ابراهيم گفت : تا بوديد شما و پدرانتان در گمراهى آشكار بوديد ! 55 - قالُوا أَ جِئْتَنا بِالْحَقِّ أَمْ أَنْتَ مِنَ اللَّاعِبِينَ . بت‌پرستان گفتند : آيا اين راست است كه به ما آوردى يا با ما بازى كنى ؟ و تو از بازيگرانى ! 56 - قالَ بَلْ رَبُّكُمْ رَبُّ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ الَّذِي فَطَرَهُنَّ وَ أَنَا عَلى ذلِكُمْ مِنَ الشَّاهِدِينَ . ابراهيم گفت : ( بازى نيست ) بلكه پروردگار شما پروردگار آسمانها و زمين است كه آنها را آفريده و من شما را بر آنها گواهى ده هستم .