سورهء - 90 - بلد - 20 - آيه - مكى - جزو 30 تفسير لفظى [ آيات 1 الى آخر ] بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ . بنام خداوند فراخ بخشايندهء مهربان . 1 - لا أُقْسِمُ بِهذَا الْبَلَدِ . سوگند مىخورم به شهر مكّه - * - 2 - وَ أَنْتَ حِلٌّ بِهذَا الْبَلَدِ . و تو ( اى محمّد ) دست گشاده و گشاينده و پيروز اين شهرى « 1 » - * - 3 - وَ والِدٍ وَ ما وَلَدَ . و سوگند به هر زاينده و زاده و نازاينده ! - * - 4 - لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسانَ فِي كَبَدٍ . ما آدمى را در رنج و سختى بر كار آفريديم - * - 5 - أَ يَحْسَبُ أَنْ لَنْ يَقْدِرَ عَلَيْهِ أَحَدٌ . « 2 » آيا او مىپندارد كه كسى بر او برنيايد ؟ - * - 6 - يَقُولُ أَهْلَكْتُ مالًا لُبَداً . مىگويد ( در راه دشمنى با محمّد ) من مال فراوان خرج كردم - * - 7 - أَ يَحْسَبُ أَنْ لَمْ يَرَهُ أَحَدٌ . آيا چنين مىپندارد كه خدا او را نمىديد كه نفقه مىكرد ؟ - * - 8 - أَ لَمْ نَجْعَلْ لَهُ عَيْنَيْنِ آيا ما براى او دو چشم بينا نيافريديم ؟ - 9 - وَ لِساناً وَ شَفَتَيْنِ . و زبانى گويا و دو لب ؟ - * - 10 - وَ هَدَيْناهُ النَّجْدَيْنِ . و او را به دو راه رهنمائى كرديم ! - * - 11 - فَلَا اقْتَحَمَ الْعَقَبَةَ . پس خود را در آن عقبه نيفكند ؟ ( يعنى پل صراط ) « 3 » - * - 12 - وَ ما أَدْراكَ مَا الْعَقَبَةُ . چه دانستى كه عقبهء صراط چيست ؟ - * - 13 - فَكُّ رَقَبَةٍ . سبب رهائى از گردنهء صراط ، آزاد كردن بنده است 14 - أَوْ إِطْعامٌ فِي يَوْمٍ ذِي مَسْغَبَةٍ . يا غذا دادن در روز گرسنگى به فقيران - * - 15 - يَتِيماً ذا مَقْرَبَةٍ . به‌ويژه پدر مرده‌اى كه خويشاوند باشد - * - 16 - أَوْ مِسْكِيناً ذا مَتْرَبَةٍ . يا بىنوائى كه در خاك افتاده باشد - * - 17 - ثُمَّ كانَ مِنَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ تَواصَوْا بِالصَّبْرِ وَ تَواصَوْا بِالْمَرْحَمَةِ . علاوه يا آن كس از گروندگان باشد كه يكدگر را به شكيبائى اندرز مىدهند و يكدگر را به رحم و بخشودن سفارش ( توصيه ) مىكنند - * - 18 - أُولئِكَ أَصْحابُ الْمَيْمَنَةِ . آنان ياران دست راست يا كسان با يمن و بركت هستند - * - 19 - وَ الَّذِينَ كَفَرُوا بِآياتِنا هُمْ أَصْحابُ الْمَشْأَمَةِ . و آنان كه به سخنان ما كافر شدند آنها ياران دست چپ و بر خويشتن شوم هستند - * - 20 - عَلَيْهِمْ نارٌ مُؤْصَدَةٌ . بر آنان آتش به سر فرا افكنده است . تفسير ادبى و عرفانى سوره 90 آيه 0 بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ . به نام خدائى كه زمين را از كفى آفريد و آسمان را از بخار ! و از پاره‌اى گوشت زبان گويا كرد ! و از پاره‌اى پيه چشم بينا ساخت ! و از پاره‌اى خون دل دانا كرد ؛ گناهكار را به لطف خود آشنا كرد و جانهاى دوستان را از شوق خود شيدا ! هرچه كرد به جلال و كبريا كرد و از ميان مردمان بنده‌اى جدا كرد و نام او را محمد مصطفى كرد ، او را كان كرم و وفا و معدن صدق و صفا و قاعدهء جود و سخا و مايهء نور و ضيا و زينت دنيا و عقبا كرد و از كرامت و شرف به شهر گشودهء او سوگند ياد كرد كه :

--> ( 1 ) - اين آيه در مورد فتح مكه و اختيار پيغمبر به كشتن يا بخشودن كافران نازل شده . ( 2 ) - اين آيه در مورد يكى از كافران بنام ( اسيد بن كلده ) كه به نيروى مال و به بازوى خود مغرور بود ! نازل شده . ( 3 ) - مقصود از عقبه ، پل صراط است كه آن كافر به خيال خودش براى آسان گذشتن از پل ، مال خرج كرده ولى در ظاهر بعنوان دشمنى با محمد ( ص ) جلوه داده !