وقتى ما مرديم و خاك و استخوانها شديم ، آيا ما برانگيخته مىشويم ؟ 48 - أَ وَ آباؤُنَا الْأَوَّلُونَ . و آيا پدران پيشين ما برانگيخته مىشوند ؟ 49 - قُلْ إِنَّ الْأَوَّلِينَ وَ الْآخِرِينَ . بگو به آنها ( اى محمّد ) پيشينيان و پسينيان جهان ( همه برانگيخته مىشوند ) . 50 - لَمَجْمُوعُونَ إِلى مِيقاتِ يَوْمٍ مَعْلُومٍ . همه باهم گردآورى مىشوند تا هنگام روز دانسته شده . 51 - ثُمَّ إِنَّكُمْ أَيُّهَا الضَّالُّونَ الْمُكَذِّبُونَ . و پس از آن ، شما اى گروه گمراهان و دروغ‌زن‌گيران . 52 - لَآكِلُونَ مِنْ شَجَرٍ مِنْ زَقُّومٍ . از ميوهء درخت آتشين خورنده ( زقّوم ) هستيد ! 53 - فَمالِؤُنَ مِنْهَا الْبُطُونَ . پس پر مىكنند از آن ( ميوه‌هاى آتشين ) شكمها . 54 - فَشارِبُونَ عَلَيْهِ مِنَ الْحَمِيمِ . آنگاه بر آنها آب جوشان مىآشامند . 55 - فَشارِبُونَ شُرْبَ الْهِيمِ . پس آشامنده‌اند مانند آشاميدن شتر تشنه ريگ خشك را . 56 - هذا نُزُلُهُمْ يَوْمَ الدِّينِ . اين است پذيرائى آنها روز پاداش داورى ! 57 - نَحْنُ خَلَقْناكُمْ فَلَوْ لا تُصَدِّقُونَ . ما نخست شما را آفريديم پس چرا استوار نمىداريد ؟ تفسير ادبى و عرفانى سوره 56 آيه 0 بِسْمِ اللَّهِ . اى نامى كه بر هرجائى گام نهى و بر هر كوئى قدم زنى ، رنگ كس نگيرى ، و همه را به رنگ خود برآرى . اى نامى كه بر ملكوت گذر كردى ، ملك و ملائكه را زير و زبر كردى ، به ديوان ديوان رسيدى لشكر تلبيس ابليس را هزيمت دادى ، به ميدان پادشاهى درآمدى ، سر سروران و گردن‌كشان را به چنبر اطاعت آوردى ، به بازار راغبان دنيا برآمدى ، ساكنان دكّان رغبت را برانگيختى ، به گروه عاشقان رسيدى ، و نعرهء آنان را به عيّوق رسانيدى ، از كنشت و كليسا مسجد و صومعه ساختى ، به بتكده آمدى ، بت را با بتگر به سجده آوردى سرانجام بىحرمتان را دوزخ و سرانجام حرمت‌داران را بهشت كردى . سوره 56 آيه 1 1 - إِذا وَقَعَتِ الْواقِعَةُ . آيه . ( اى محمد ) آن روز را ياد كن كه افتادنى بيفتد و چون فرا ديد آيد نبينى كه هرچه بيفتد زودتر از آن به زمين رسد كه بنهند ! آن روز روز سياست و هيبت است و روز تغابن و حسرت . سوره 56 آيه 3 3 - خافِضَةٌ رافِعَةٌ . آيه . يكى را بردارند تا به اعلى عليين برند ، يكى را فروبرند تا به اسفل السافلين رسانند ، آن تيلسان‌پوش منافق را به آتش برند و آن قبا بستهء مخلص را به بهشت درآرند ، آن پير مناجاتى بدعت‌گذار را به آتش قهر مىسوزند و آن جوان خراباتى عقيده‌مند را بر تخت بخت نشانند ! بسا پير مناجاتى ، كه بىمركب فروماند * بسا رند خراباتى ، كه زين بر شير نر بندد ! لطيفه : آن روز كه قبّه اخضر ( كاخ سبز ) فروگشايند ، بساط خاكى درنوردند ، عقد پروين را تباه كنند ، و چهرهء ماه و خورشيد را سياه كنند و اختران را از فلك فروريزيد ! سوره 56 آيه 4 4 - إِذا رُجَّتِ الْأَرْضُ رَجًّا . آيه . آنگاه است كه زمين را بجنبانند . سوره 56 آيه 5 5 - وَ بُسَّتِ الْجِبالُ بَسًّا . آيه . كوه‌ها را از بيخ بركنند تا همچون دودى و گرد در هوا شود : آن روز بلال درويش را با تاج و حلّه و مركب آرند و به فردوس برين برند . و خواجه او را ( اميّة بن خلف ) را