13 - وَ عادٌ وَ فِرْعَوْنُ وَ إِخْوانُ لُوطٍ . ( همچنين ) قوم عاد « 1 » و فرعون و برادران لوط . 14 - وَ أَصْحابُ الْأَيْكَةِ وَ قَوْمُ تُبَّعٍ كُلٌّ كَذَّبَ الرُّسُلَ فَحَقَّ وَعِيدِ . و ياران بيشه و قوم تبّع « 2 » همگى آنها پيغمبران را دروغگو خواندند ، پس سزاوار عقوبت ( كيفر ) شدند . 15 - أَ فَعَيِينا بِالْخَلْقِ الْأَوَّلِ بَلْ هُمْ فِي لَبْسٍ مِنْ خَلْقٍ جَدِيدٍ . آيا ما از آفرينش نخستين خلقت آدم خسته شديم كه نتوانيم مرده را زنده كنيم ؟ آرى ، آنان در آفرينش جديد ( رستاخيز ) در شبهه و شكّ هستند ! 16 - وَ لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسانَ وَ نَعْلَمُ ما تُوَسْوِسُ بِهِ نَفْسُهُ وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْ حَبْلِ الْوَرِيدِ . ما آدمى را آفريديم و مىدانيم آنچه در دل او مىانديشد ( وسوسه مىكند ) و ما از رگ گردن به او نزديكتريم . 17 - إِذْ يَتَلَقَّى الْمُتَلَقِّيانِ عَنِ الْيَمِينِ وَ عَنِ الشِّمالِ قَعِيدٌ . آنگاه كه ( دو فرشته نگهبان آدمى ) سخن مىربايند و فرامىگيرند از سمت راست و چپ او كه نشسته‌اند ! ( فرشتهء طرف راست نيكوئيها را و فرشتهء طرف چپ بديها را مىنويسد ) . 18 - ما يَلْفِظُ مِنْ قَوْلٍ إِلَّا لَدَيْهِ رَقِيبٌ عَتِيدٌ . ( انسان ) هيچ سخنى از دهان بيرون ندهد مگر آنكه نزد او مراقب و نگاهبان ( گوشوان ) ساخته و حاضر است . تفسير ادبى و عرفانى سوره 50 آيه 0 بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ . بدان كه عنصرهاى اصلى جهان چهار است . باد ، آتش ، آب ، خاك « 3 » و اين چهار عنصر در به دو آفرينش از آن چهار كلمه ( بسم الله الرحمن الرحيم ) وجود يافتند ، آن چهار كلمه نسيمى بود از عالم جلال و جمال كه بوزيد ، تا اين چهار عنصر در جهان پيدا شد ، و از آغاز پيدايش تا عهد آخر اين چهار عنصر ، قوت طبيعت داشتند و جهان از تركيب اجزاء آنها و بر وفق تقدير الهى منظّم همىبودى ، و در هر عهدى آنها نيرو را زيادت كردند ، چنان كه در عهد نوح ، نيرو با آب بود ، و در زمان هود نيرو با باد ( صرصر ) بود ، و در عهد موسى زمين خاكى نيروئى افزون يافت ، تا انتقام خويش از قارون كشيد و او را در خود فروبرد ! و در عهد يونس ، شرارهء آتش در هوا نيروى فروغ را فزونى داد ! همچنين در هر عهدى ، هر باد كه وزيدى ، هر موجى كه از دريا برخاستى ، يا كشتى غرق كردى يا شهرى خراب كردى ، و هر برقى كه بجستى ، ولايتى را بسوختى و زمين را هميشه زلزله بودى و خسف و مسخ نمايان گشتى ! تا زمان مهتر عالم و سيّد فرزند آدم كه عهد فترت نبوّت به سر آمد ، و بامداد روز فطرت دين اسلام برآمد ، زمين نور گرفت ، و آسمان سرور يافت ، و رخسار ستارگان بيفروخت ، و جبرئيل اندر هواى عالم آواز داد كه : بسم الله الرحمن الرحيم كه اين آواز اندر همه اجزاء جهان سرايت كرد ، تا هر ذرّه‌اى در عشق

--> ( 1 ) - قوم عاد مقصود قوم عاد اول است كه قوم آدم باشد . ( 2 ) - قوم تبع منظور قوم پادشاه يمن است كه تابعين بسيار داشته است . ( 3 ) - اين چهار عنصر قديم مطابق با صد عنصر معلوم جديد است ! زيرا اين عناصر در نتيجهء عمل آن چهار تا پديد آمده و به‌وجود مىآيند .