[ آيات 199 - 196 ] ( تفسير لفظى ) 196 - وَ أَتِمُّوا الْحَجَّ وَ الْعُمْرَةَ لِلَّهِ فَإِنْ أُحْصِرْتُمْ فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِ وَ لا تَحْلِقُوا رُؤُسَكُمْ حَتَّى يَبْلُغَ الْهَدْيُ مَحِلَّهُ فَمَنْ كانَ مِنْكُمْ مَرِيضاً أَوْ بِهِ أَذىً مِنْ رَأْسِهِ فَفِدْيَةٌ مِنْ صِيامٍ أَوْ صَدَقَةٍ أَوْ نُسُكٍ فَإِذا أَمِنْتُمْ فَمَنْ تَمَتَّعَ بِالْعُمْرَةِ إِلَى الْحَجِّ فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِ فَمَنْ لَمْ يَجِدْ فَصِيامُ ثَلاثَةِ أَيَّامٍ فِي الْحَجِّ وَ سَبْعَةٍ إِذا رَجَعْتُمْ تِلْكَ عَشَرَةٌ كامِلَةٌ ذلِكَ لِمَنْ لَمْ يَكُنْ أَهْلُهُ حاضِرِي الْمَسْجِدِ الْحَرامِ وَ اتَّقُوا اللَّهَ وَ اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعِقابِ . حج و عمره براى خدا تمام كنيد ، اگر بازداشته شديد و محصور كشتيد ، پس هر قدر كه آسان باشد از قربانى فروگذار نكنيد و موى سر خويش را در آن حال نتراشيد تا وقتى قربانى به كشتارگاه برسد ، پس هركس از شما كه بيمار باشد يا در سر رنج يا دردى داشته باشد كه ناچار است سر را بتراشد ، بايد يا سه روز روزه بدارد يا خوراكى به بىنوايان دهد يا قربانى كند ، و همين‌كه ايمن شديد پس هركس كه براى عمره احرام بسته و بخواهد آن را به حج بدل كند ، هر قدر توانائى دارد گوسفندى بكشد و اگر نمىتواند سه روز در حج روزه بگيرد و هفت روز پس از برگشتن به خانهء خود ، كه اين ده روز كامل است و اين حكم براى كسانى است كه خانوادهء آنها از حرم مكّه دور باشد و از خشم خدا بپرهيزيد و بدانيد كه خداوند سخت كيفردهنده است . 197 - الْحَجُّ أَشْهُرٌ مَعْلُوماتٌ فَمَنْ فَرَضَ فِيهِنَّ الْحَجَّ فَلا رَفَثَ وَ لا فُسُوقَ وَ لا جِدالَ فِي الْحَجِّ وَ ما تَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ يَعْلَمْهُ اللَّهُ وَ تَزَوَّدُوا فَإِنَّ خَيْرَ الزَّادِ التَّقْوى وَ اتَّقُونِ يا أُولِي الْأَلْبابِ . گزاردن حج در ماه‌هاى دانسته شده است ، پس هركس احرام حج بست نه با زن نزديكى كند ، نه كار ناشايست انجام دهد ، و نه با كسى به جنگ و جدال برخيزد ، و آنچه كار نيك كنيد خداوند از آن آگاه است و براى خود توشه‌اى برداريد و شما صاحبان خرد بدانيد كه بهترين توشه پرهيزكارى است . 198 - لَيْسَ عَلَيْكُمْ جُناحٌ أَنْ تَبْتَغُوا فَضْلًا مِنْ رَبِّكُمْ فَإِذا أَفَضْتُمْ مِنْ عَرَفاتٍ فَاذْكُرُوا اللَّهَ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرامِ وَ اذْكُرُوهُ كَما هَداكُمْ وَ إِنْ كُنْتُمْ مِنْ قَبْلِهِ لَمِنَ الضَّالِّينَ . بر شما ايرادى و تنگى نيست كه روزى از خداوند بخواهيد ( و معامله كنيد ) و همين‌كه از عرفات بازگرديد نزديك مشعر الحرام دوباره خداى را ياد كنيد آن‌چنان كه شما را راهنمائى كرد ، هرچند پيش از اين شما در شمار گمراهان بوديد « 1 » ! 199 - ثُمَّ أَفِيضُوا مِنْ حَيْثُ أَفاضَ النَّاسُ وَ اسْتَغْفِرُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ . پس از ان بازگرديد از آن راه كه مردمان باز مىگردند و از خداوند آمرزش بخواهيد كه او بخشندهء مهربان است « 2 » . ( تفسير ادبى و عرفانى ) 196 - وَ أَتِمُّوا الْحَجَّ وَ الْعُمْرَةَ لِلَّهِ . . . تا آخر آيه . در حديث است كه خداوند به آدم صفى وحى فرستاد

--> ( 1 ) راجع به عرفات ، مفسران نوشته‌اند علت نام عرفات آنست كه ابراهيم شبى خواب ديد كه بايد فرزند را قربانى كند چون روز شد در فكر فرورفت ازاين‌رو آن روز را ترويه ناميدند و چون شب بعد همان خواب را ديد و دانست كه خواب حق است نه شيطان و آن شب را عرفه ناميد ، بعضى نوشته چون اسماعيل در آن روز آب پيدا كرد و سيراب شد آن روز را ترويه گفتند و عرفات به اين جهت گفتند كه جبرئيل شب احكام حج را آورد و پيغمبر فرمود ( قد عرفت ) . ( 2 ) چون سران قريش از كبر و غرور و خودپسندى از راه همگانى برنمىگشتند !