و از مشركان رو بگردان يعنى باش براى ما و بگو به ما ، و چون با ما و براى ما بودى ، پس به جز به ما با كسى پيوند نداشته باش و آنچه ما تو را به آن خاص گردانيديم تصريح و اظهار كن و محبّت ما را نسبت به خودت اعلان نما ! 97 - وَ لَقَدْ نَعْلَمُ أَنَّكَ يَضِيقُ صَدْرُكَ بِما يَقُولُونَ . آيه . اين آيت تسليت دل مصطفى و اشارت به آن رنجها است كه از كافران به وى مىرسيد ، مىگويد : اى محمّد ، از رنج تو باخبريم ، و از آنچه بر تو مىگذرد آگاهيم ، تو دل خود را در ميدان مواصلت ما روان دار ، و به حضرت نماز درآى ، كه نماز مظنّهء مشاهدت است و با مشاهدهء دوست بار بلا كشيدن آسان است ! كه فرمود : فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ . . . يكى از پيران طريقت گفت : در بازار بغداد كسى را ديدم كه نوكران و چاكران خلافت در وى آويخته و بىمحابا او را زخم مىكردند و به آخر او را بخوابانيدند و صدها تازيانه زدند ! ! ليكن او آهى نكرد ! پس از آن فراپيش وى رفتم و گفتم اى جوان‌مرد ، اين همه زخمها بر تو كردند چرا دست‌كم آهى نكشيدى ؟ و جزع و فزعى ننمودى ؟ تا بر تو رحمت آورندى ؟ گفت : اى شيخ معذورم بدار كه معشوقم برابر بود و از بهر او مرا مىزدند ، و از نظارهء او درد زخم بر من آسان شد : چون شفاى دلربا از خستگى و درد تست * خسته را مرهم مساز و درد را درمان مكن معنى ديگر آيه : ارباب طريقت از روى حقيقت گفته‌اند : كه خداوند مىگويد : اى محمّد ، ما مىدانيم كه دل تو از آن ناسزاها كه بيگانگان و كافران دربارهء ما گويند : به تنگ مىآيد ، و از اينكه براى ما زن و فرزند و انباز مىسازند ! تو دل‌تنگ مباش ، و خوش همىباش ! كه جلال عزّت ما را از گفتار ناسزاى ايشان زيان نيست ، و وحدانيّت و فردانيّت ما را از آن نقصانى نه ! ما همان قدوس و منزّهيم از گمان و نقصان و پندار ، و ما از ازل يكتا و يگانه بوده و در ابد هستيم و ما از قياس و وهم آنان دور و بيرونيم . ( سورهء - 16 - نحل - ( مكّى ) 128 آيه ) [ آيات 9 - 1 ] ( تفسير لفظى ) بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ . بنام خداوند بخشندهء مهربان ( تفسير آن در سورهء فاتحه گذشت ) . 1 - أَتى أَمْرُ اللَّهِ فَلا تَسْتَعْجِلُوهُ سُبْحانَهُ وَ تَعالى عَمَّا يُشْرِكُونَ . كار خداى آمد ، پس شتاب مكنيد ، پاكى او راست و برتر است در شأن خويش از آنچه براى او انباز مىتراشند . 2 - يُنَزِّلُ الْمَلائِكَةَ بِالرُّوحِ مِنْ أَمْرِهِ عَلى مَنْ يَشاءُ مِنْ عِبادِهِ أَنْ أَنْذِرُوا أَنَّهُ لا إِلهَ إِلَّا أَنَا فَاتَّقُونِ . فرومىفرستد فرشتگان را به پيغام از فرمان خويش بر هركس از بندگان كه بخواهد ، كه آگاه كنند ( مردم را ) كه خدائى جز من نيست ، پس بپرهيزيد از نافرمانى در من . 3 - خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ بِالْحَقِّ تَعالى عَمَّا يُشْرِكُونَ . خداوند آسمانها و زمين را به فرمان خود بىيار بيافريد ، چون خداوند برتر است از آنچه شريك با وى مىخوانند . 4 - خَلَقَ الْإِنْسانَ مِنْ نُطْفَةٍ فَإِذا هُوَ خَصِيمٌ مُبِينٌ . آدمى را از آب پشت بيافريد ، آنگاه اين مردم دشمن آشكار او شدند ! 5 - وَ الْأَنْعامَ خَلَقَها لَكُمْ فِيها دِفْءٌ وَ مَنافِعُ وَ مِنْها تَأْكُلُونَ . و چهارپايان را بيافريد كه براى شما پوشيدنى گرمى است از سرما و سودهاى زياد دارد كه از آنها مىخوريد . 6 - وَ لَكُمْ فِيها جَمالٌ حِينَ تُرِيحُونَ وَ حِينَ تَسْرَحُونَ . و شما راست در آن چهارپايان آرايشها هنگامى كه شبانگاه از چراگاه به آرامى برمىگردانيد و وقتى كه بامدادان آنها را به چريدن مىفرستيد .