أَحَداً مِنَ الْعالَمِينَ . خداوند گفت : من مائده فرومىفرستم بر شما و پس از آن هرگاه هريك از شما كافر شد او را عذابى كنم كه هيچ‌كس از جهانيان را به آن عذاب نكرده باشم . ( تفسير ادبى و عرفانى ) نشانهء روز رستاخيز : 109 - يَوْمَ يَجْمَعُ اللَّهُ الرُّسُلَ . آيه . اين روز صفت روز رستاخيز است و نشان فزع اكبر ، آن روز كه صبح قيامت بدمد و سراپردهء عزت به صحراى قهّارى بيرون آرند و بساط عظمت و جلال بگسترانند ، اين آسمانها كه بر هواى لطيف بىستون بر يكدگر بداشته ( در مدار يكدگر ) و به قدرت نگاه داشته بهم ريزد و برهم شكند و خورشيد روان كه چراغ جهان است و دليل زمان و مكان ، رويش سياه شود و درهم پيچد و به كتم عدم باز برند و اين ستارگان همگى به صورت برگ درخت هنگام خزان فروبارند و در خاك مذلّت بغلتانند ، اين‌ها همه نشانهء روز رستاخيز است ! آنگاه فرمان آيد : اى دوزخ آشفته ، به عرصات حاضر شو ، اى فردوس برين ، كمر انقياد بر ميان بند كه دوستان منتظرند و از راه دور و دراز آمده‌اند ! اى جبرئيل تو حاجب باش ، اى ميكائيل تو حاضر باش ، اى زبانيهء عقوبت ، غلها و زنجيرها بر سر دوش نهيد ، اى غلمان همه تاج خلد بر سر نهيد ، اى كرّوبيان و مقرّبان كمر سياست بر ميان بنديد و صفها بركشيد ، پسر نوح را غل به گردن نهيد ، پدر ابراهيم را دنبال او به درك اندازيد ، بلعم باعورا بياريد و نماز و عبادت او را بر باد دهيد « 1 » و غاشيهء سگى بر سر او كشيد و به اسفل سافلين اندازيد ، سگ اصحاب كهف را بياريد و قلّادهء منّت بر گردن او نهيد و به زنجير لطف ببنديد و در كوكبهء نواختگان او را به درجات رسانيد . همهء پيغمبران آن ساعت به زانو درآيند و دانش خود را از هيبت آن روز فراموش كنند ، مقرّبان درگاه و قدسيان ملأ اعلا همه زبان تضرّع گشايند ، آن ساعت تيغ سياست از غلاف قهر بيرون كشند و نسبها همه بريده شود مگر نسبت رسول و خويشان او ، همه خويش و پيوند از هم جدا سازند ، همه رخسارها زرد ، بسا مادر كه بىفرزند و بسا فرزند كه بىمادر ماند . در آن حال آدم و نوح و موسى و عيسى به فرياد آمده گويند : بارخدايا بر بيچارگى ما رحم كن در آن حال مهتر عالميان محمّد مصطفى در ميان جمع گويد : خداوندا ، اين امّت من مشتى گناهكارانند ، لختى بيچارگانند ! خداوندا ، اگر در عملشان تقصير است ، شهادتشان بجا است ، اگر كارشان تباه است فضل تو آشكار است ، بارخدايا ، بفضل خويش گناه آنان را بپوش و رحمت خود بر آنان بنواز ، كه خود گفته‌اى : از رحمت خداوند نااميد مشويد ! 112 - إِذْ قالَ الْحَوارِيُّونَ . آيه . هركس برحسب حال او و مراد هركس به‌اندازهء همّت او است و فرق بسيار است ميان ياران عيسى و ياران مصطفى ، ياران عيسى چون گرسنه شدند از او خوراكى خواستند ، ياران محمّد كه چند بار گرفتار گرسنگى شدند بر خود همىپيچيدند و صبر كردند و خاطر او را اندوهگين نساختند و رنج خود را بر ناراحتى او برترى دادند ! مائدهء آسمانى عيسى : وقتى عيسى دعا كرد و از خداوند مائده خواست ، خداوند دعاى وى را اجابت كرد و مائده فرستاد و فرمود : ما نعمت خود را به خورندگان داديم ، امّا ما را دوستانى است كه در گرسنگى صبر و بردبارى دارند و از ما جز ما نخواهند و جز به ياد ما نياسايند ، از مهر ما با خود نپردازند و از عشق ما با ديگرى ننگرند .

--> ( 1 ) اين مرد عابد بنى اسرائيل بود كه به موسى برحسب درخواست قوم ، اهانت كرد و مسخ شد .