[ آيات 109 - 103 ] تفسير لفظى 103 - فَإِذا قَضَيْتُمُ الصَّلاةَ فَاذْكُرُوا اللَّهَ قِياماً وَ قُعُوداً وَ عَلى جُنُوبِكُمْ فَإِذَا اطْمَأْنَنْتُمْ فَأَقِيمُوا الصَّلاةَ إِنَّ الصَّلاةَ كانَتْ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ كِتاباً مَوْقُوتاً . چون نماز خوف را گزرانيديد خدا را ايستاده ( در تندرستى ) و نشسته ( در حال بيمارى ) و به پهلو ( در حال ناتوانى ) ياد كنيد و همين‌كه آرام و ايمن گشتيد نماز را بهنگام خود بپاداريد كه نماز بر مؤمنان واجب بهنگام نوشته شده است . 104 - وَ لا تَهِنُوا فِي ابْتِغاءِ الْقَوْمِ إِنْ تَكُونُوا تَأْلَمُونَ فَإِنَّهُمْ يَأْلَمُونَ كَما تَأْلَمُونَ وَ تَرْجُونَ مِنَ اللَّهِ ما لا يَرْجُونَ وَ كانَ اللَّهُ عَلِيماً حَكِيماً . و در جنگ با دشمن سستى مكنيد و فرونه‌ايستيد ، اگر شما از زخم درد داريد ، آنها هم درد دارند مانند شما و شما اميد يارى از خدا داريد كه آنها ندارند و خدا دانا و هميشه درست دانش است . 105 - إِنَّا أَنْزَلْنا إِلَيْكَ الْكِتابَ بِالْحَقِّ لِتَحْكُمَ بَيْنَ النَّاسِ بِما أَراكَ اللَّهُ وَ لا تَكُنْ لِلْخائِنِينَ خَصِيماً . ما قرآن را به راستى و درستى ( اى محمّد ) به تو فرستاديم تا ميان مردم با آنچه خدا به تو ارائه داده داورى كنى و هرگز مدافع خيانت‌كاران و دروغ‌گويان مباش . 106 - وَ اسْتَغْفِرِ اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ كانَ غَفُوراً رَحِيماً . و از خداوند آمرزش بخواه كه خداى بسيار آمرزنده و مهربان است . 107 - وَ لا تُجادِلْ عَنِ الَّذِينَ يَخْتانُونَ أَنْفُسَهُمْ إِنَّ اللَّهَ لا يُحِبُّ مَنْ كانَ خَوَّاناً أَثِيماً . و از كسانى كه به نفس خويش خيانت مىكنند دفاع مكن و داورى مدار كه خداوند كژكاران بزه‌مند را دوست ندارد . 108 - يَسْتَخْفُونَ مِنَ النَّاسِ وَ لا يَسْتَخْفُونَ مِنَ اللَّهِ وَ هُوَ مَعَهُمْ إِذْ يُبَيِّتُونَ ما لا يَرْضى مِنَ الْقَوْلِ وَ كانَ اللَّهُ بِما يَعْمَلُونَ مُحِيطاً . ( آنان ) حقيقت را از مردم پنهان مىدارند و نمىتوانند از خداوند كه همه جا و هميشه با ايشان است پنهان دارند و هنگام شب سخنان ناخشنود و ناپسنديده نزد خدا مىگويند ! درحالىكه خداوند به آنچه آنان مىكنند دانا است و احاطه دارد . 109 - ها أَنْتُمْ هؤُلاءِ جادَلْتُمْ عَنْهُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا فَمَنْ يُجادِلُ اللَّهَ عَنْهُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ أَمْ مَنْ يَكُونُ عَلَيْهِمْ وَكِيلًا . آگاه باشيد و گوش فرا داريد ، شما كه در زندگانى دنيا از آنان دفاع كرديد و داورى نموديد ، آيا روز رستاخيز چه كسى از آنها دفاع خواهد كرد ؟ يا كيست كه وكالت آنان را در قيامت بپذيرد ؟ ( تفسير ادبى و عرفانى ) 103 - فَإِذا قَضَيْتُمُ الصَّلاةَ . آيه . بدانكه نماز رازى است ميان خدا و بنده كه در اين راز هم نياز است و هم ناز ، امروز نياز است و فردا ناز ، امروز رنج است و فردا گنج ، امروز بارى گران ، فردا روح و ريحان ، امروز ركوع و سجود ، فردا وجود و شهود . از شرف و مزيّت نماز بر ساير عبادتها همين بس كه خداوند در صد و دو جاى قرآن ذكر كرده و آن را سيزده نام نهاده : صلاة ، قنوت ، قرآن ، تسبيح ، كتاب ، ذكر ، ركوع ، سجود ، حمد ، استغفار ، تكبير ، حسنات ، باقيات . و پيغمبر فرمود : نماز معراج