[ آيات 159 - 156 ] ( تفسير لفظى ) 156 - يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَكُونُوا كَالَّذِينَ كَفَرُوا وَ قالُوا لِإِخْوانِهِمْ إِذا ضَرَبُوا فِي الْأَرْضِ أَوْ كانُوا غُزًّى لَوْ كانُوا عِنْدَنا ما ماتُوا وَ ما قُتِلُوا . اى كسانى كه ايمان آورديد مانند كافران مباشيد كه به برادرانشان كه به سفر مىرفتند ( در سفر تجارت مىمردند و يا به جنگ مىرفتند و تشنه مىشدند ) مىگفتند : اگر آنها نزد ما بودندى در سفر نمردندى و در جنگ كشته نشدندى ! لِيَجْعَلَ اللَّهُ ذلِكَ حَسْرَةً فِي قُلُوبِهِمْ وَ اللَّهُ يُحْيِي وَ يُمِيتُ وَ اللَّهُ بِما تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ . اين‌گونه گمان بردند تا خداوند آن سفر و يا جنگ را حسرت و بغى در دل كسان آن مردگان يا كشتگان بگذارد ، چون خداوند است كه زنده مىكند و مىميراند و به آنچه شما مىكنيد بينا است . 157 - وَ لَئِنْ قُتِلْتُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَوْ مُتُّمْ لَمَغْفِرَةٌ مِنَ اللَّهِ وَ رَحْمَةٌ خَيْرٌ مِمَّا يَجْمَعُونَ . اگر در راه خدا كشته شويد يا بميريد آمرزشى و رحمتى كه از خداوند بشما رسد بهتر است از آنچه آنان گرد كنند ! 158 - وَ لَئِنْ مُتُّمْ أَوْ قُتِلْتُمْ لَإِلَى اللَّهِ تُحْشَرُونَ . اگر بميريد يا كشته شويد بسوى خدا حشر خواهيد داشت . و شما را با خداى مىانگيزانند . 159 - فَبِما رَحْمَةٍ مِنَ اللَّهِ لِنْتَ لَهُمْ وَ لَوْ كُنْتَ فَظًّا غَلِيظَ الْقَلْبِ لَانْفَضُّوا مِنْ حَوْلِكَ فَاعْفُ عَنْهُمْ وَ اسْتَغْفِرْ لَهُمْ وَ شاوِرْهُمْ فِي الْأَمْرِ فَإِذا عَزَمْتَ فَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَوَكِّلِينَ . پس به سبب رحمت و بخشايش از سوى خداوند ، چنان نرم‌خوئى با آنها داشتى كه اگر درشت‌خو و ستيزدل بودى از گرد تو پراكنده شدندى ( و حلقهء صحبت شكسته شدى ) پس آنان را به بخش و از ايشان فراگذار و به ايشان آمرزش خواه و در كارى كه پيش آيد با آنها بازگو و مشورت كن و هروقت عزم كردى و به آهنگ كار برخاستى كار را به خدا واگذار و پشت‌گرمى به وى داشته باش كه خداوند ، كار به وى سپارندگان و پشت به او بازكنندگان را دوست دارد . يكى از صحابهء رسول خدا گويد : ما در جنگ بدر با يكدگر مشورت كرديم پيروز شديم و در جنگ احد مشورت نكرديم مغلوب گشتيم ! ( تفسير ادبى و عرفانى ) 156 - يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا . آيه . اين آيت هم نواخت است هم سياست ، هم كرامت هم اهانت ، مؤمنان را كرامت است و كافران را اهانت ، دوستان را نوازش است و دشمنان را سياست ، مىگويد : اى شما كه ايمان داريد و فرمان ما را گردن نهاديد و دوستى ما را به دل و جان خواستيد ، مانند كافران مباشيد و خوى ايشان نگيريد و راه آنان نرويد ، ايشان بيگانگانند و شما آشنايان ، ايشان راندگانند و شما خواندگان ، ايشان حزب شيطانند و شيطان را مهمان ، و سرانجام حزب شيطان خسران است ، شيطان ايشان را مىخواند كه به آتش كشد و بكام خود كند و شما مؤمنان ، حزب خدائيد و خدا را مهمان و سرانجام در فردوس جاويدان . خداوند شما را به دعوت مىخواند تا به مغفرت و رحمت بنوازد و شما را اين دو ، به از هرچه در دو جهان است . و اين بس عجب نيست كه مؤمنان را به فضل خود به مغفرت خود رساند ، بلكه بس عجب آنست كه دوستان را به لطف خود به حضرت احديّت خود برد ! اين است كه فرمود : اگر مرديد يا كشته شديد با خدا محشور خواهيد بود ! و زبان حال چنين كسان اين است : كنون كه با تو بهم صحبت اوفتاد مرا * دعا كنم كه وصالت خجسته باد مرا