النَّاسِ بِالْحَجِّ . ابراهيم برين سنگ بيستاد برانكه تا آواز دهد . اين سنگ خويشتن برافراشت تا برابر گشت با همه كوههاى مكه به امر خداى عز و جل . آنگه ابرهيم عليه السّلام آواز داد الا انّ ربّكم قد بنا بيتا و امركم بان تحجّوه فحجّوه از بيابانها و كوهها آواز برآمد لبّيك اللهمّ لبّيك . اينست مقام ابرهيم و اين سنگ در پيغوله‌ى مسجد بود به روزگار ، تا روزى عمر خطاب گفت - رضى اللّه عنه - اين مقام پدر ماست ، چه باشدى گر ما اين را چون قبله سازيمى و امام پيش او ايستدى . پادشاه عز و جل [ 67 ] جبريل را - عليه السّلام - بدين آيت فرستاد وَ اتَّخِذُوا مِنْ مَقامِ إِبْراهِيمَ مُصَلًّى . اكنون آن جاى را جاى قبله ساختند . و بعضى گفته‌اند همه حرم خود مقام ابرهيم است ، و اين قول مجاهد است . و عطا گفت : مقام ابرهيم عرفاتست و مزدلفه و آن جايها كه سنگها اندازند . و معنى آيت اكنون چنان گردد كه جاى ديگر گفت وَ حَيْثُ ما كُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَكُمْ شَطْرَهُ * گفت هر جاى كه باشيد روى سوى قبله آريد . قوله تعالى وَ عَهِدْنا إِلى إِبْراهِيمَ وَ إِسْماعِيلَ أَنْ طَهِّرا بَيْتِيَ العهد من الله تعالى هو الامر كانه قال امرنا ابراهيم و اسماعيل عليهما السلام أن طهرا بيتى اى نظفا بيتى عن الانجاس و الادناس و الاوثان و قول الخنا . گفت فرمان فرستيديم به سوى ابرهيم و اسمعيل أَنْ طَهِّرا بَيْتِيَ . بدانچه گفتيم : پاك داريد خانه‌ى مرا اى كه كعبه را از پليديها وز بتان وز سخون ترفند گفتن اندر وى لِلطَّائِفِينَ الذين يطوفون حوله وَ الْعاكِفِينَ الذين يجاورونه وَ الرُّكَّعِ السُّجُودِ ( 119 ) الراكعين و الساجدين اليه . گفت اين خانه را پاك داريد از بهر آن كسها را كه گرد آن برمىگردند از بهر بزرگ‌داشت آن ،