عبد الله بن محمد ابن ناقيا ( ابن ناقيا البغدادي ) ( مترجم : ميرلوحى )

35

الجمان في تشبيهات القرآن ( فارسى )

الألى جمع ألوة ، و هي اليمين . الاران : التّابوت المختفى : النبّاش ، من قولهم ، خفى بمعنى أظهر ، و قرأ بعضهم : « إنّ السّاعة آتية أكاد أخفيها » - بفتح الهمزة - اى أظهرها ، فسمّى بذلك لانّه يخرج الاكفان من القبر و يظهرها ، قال امرؤ القيس ، يذكر الفرس : 89 خفا هنّ من أنفاقهنّ كانّما * خفا هنّ ودق من سحاب مركّب « 73 » اى اظهرهنّ . ذو : بمعنى الذى فى قوله : « ذو سمعت » قال الشاعر : 90 فإنّ الماء ماء أبى و جدّى * و بئرى ذو حفرت و ذو طويت اين است نمونه‌اى از مقامات « ابن ناقيا » ، و شرح كلمه‌هاى غريب آن ، و آن نمونه ، تصوّرى روشن از روش ادبى و توانايى لغوى او به ما مىدهد ؛ روش ادبى و توانايى لغويى كه به آن مشهور بوده ، و در نتيجه درباره‌اش گفته شده : « وى اديب شاعر و لغوى كاتب است . « 74 » » 8 - الجمان فى تشبيهات القرآن : و به زودى دربارهء آن بتفصيل سخن خواهيم گفت . اينهاست كتابهايى ( از تأليفات ابن ناقيا ) كه در ميان كتابهاى ادب و تاريخ ، بر آن آگاه شديم ، و ظاهرا آنها برخى از تأليفات ابن ناقياست ؛ زيرا وى چنان كه گفته‌اند : « در هر فنّى تصنيفاتى دارد ، و او را كتاب ( مقامات ادبيه ) است ، و دربارهء ادب شناختى نيك داشت ، و شخصى آراسته و زيرك ، و از مردان نيك بود » « 75 » . و معقول نيست آنچه ما ياد كرديم ، همه كتابهايى باشد كه ابن ناقيا در سراسر

--> ( 73 ) - در ديوان امرئ القيس ، ص 69 « من عشىّ مجلّب » بجاى « من سحاب مركب » ضبط شده است . - م . ( 74 ) - وفيات الاعيان ، ج 2 ، ص 284 ، انباه الرّواة ، ج 2 ، ص 133 . ( 75 ) - الجواهر المضيّة ، ج 1 ، ص 283 .