[ تشبيه در سورهء محمّد ( ص ) ] ( بيان ) گفتار خداى - عزّ و جلّ - : وَ الَّذِينَ كَفَرُوا يَتَمَتَّعُونَ وَ يَأْكُلُونَ كَما تَأْكُلُ الْأَنْعامُ « 1 » . تشبيه كافران به چارپايان در صفت خوردن ، تعبير از وصف آنها به پستى و در مقام تحقير ايشان در اين حالت ، و بيان اين معنى است كه ايشان همانند چارپايان از روى حرص و ولع غذا مىخورند ؛ زيرا غذا خوردن بر دو قسم است : خوردن از روى حرص و ولع ، و خوردن از روى حكمت و خرد . خوردن از روى حرص و ولع ، دليل آن شهوت است ، و خوردن از روى حكمت ، دليل آن شهوت و حكمت است . و عرب كم‌خورى و سبكبارى را مىستايد ، چنان كه حرص ورزيدن در خوردن و پرخورى و ولع را نكوهش مىكند ؛ شاعر در حالى كه مردى را وصف مىكند گفته است : [ از بحر طويل ] 680 تراه خميص البطن و الزّاد حاضر * عتيد و يغدو فى القميص المقدّد و شاعر ديگر گفته است : [ از بحر بسيط ] 681 تكفيه حزّة فلذ إن ألمّ بها * من الشّواء و يروى شربه الغمر و اصمعى از شعر برخى از شاعران عرب قرائت كرد : [ از بحر طويل ] 682 إذا ما امتذقنا كلّ يومين مذقة * لخمس تميرات صغار « 2 » كوانز « 3 »

--> ( 1 ) - سورة محمّد ( 47 ) آيهء 12 . ( 2 ) - در محاضرات الادباء ، ج 2 ، ص 634 بيت فوق چنين ضبط شده است : اذا ما امتذقنا كلّ يوم مذيقة * و خمس تميرات صغار هوامز . - م . ( 3 ) - در حاشيه ( نسخه اصل ) مكتوب است : و يروى : كل يوم مذيقة » .