عبد الله بن محمد ابن ناقيا ( ابن ناقيا البغدادي ) ( مترجم : ميرلوحى )
216
الجمان في تشبيهات القرآن ( فارسى )
گفته است : « اذا طلع الدلو هيب الجرو و انسل العفو » « 97 » وى ( سجعپرداز ) با آوردن نام دلو هر دو فرغ راى با هم آورده است . و مقصود وى ( از هيب الجرو ) اين است كه دربارهء شتران اين نگرانى پيش مىآيد كه مبادا شتر به خوردن گياه تر از نوشيدن آب اكتفا نكند . و « العفو » كرهء الاغ مىباشد ، و أنسل يعنى فرزندش راى انداخت . و طلوع آن ستاره نه شب گذشته از ماه آذار « 98 » است . ديگر ( از منزلهاى ماه ) الفرغ المؤخّر است ، و آن پهاوى فرغ مقدّم قرار دارد ، و باران آن پسنديده است ، اميّة بن ابى عائد در حالى كه سخن از خرى به ميان آورده گفته است : [ از بحر متقارب ] 565 و أوردها فيح نجم الفرو * غ من صيهد الحرّ برد السّمال « الصّيهد » : سختى گرما ، « السّملة » : باقى مانده . و طلوع آن بيست و دو شب گذشته از ماه « ايّار » « 99 » است . ديگر ( از منزلهاى ماه ) بطن الحوت « 100 » است ، و حوت ستارگان بسيارى است كه همانند هيئت آفرينش ماهى مىباشد ، و در محلّ شكم يكى از دو نيمه ستارههاى آن ، ستاره درخشانى است كه بطن الحوت و قلب الحوت ناميده مىشود ، و سجعپرداز عرب گفته است : « اذا طلعت السّمكة امكنت الحركة و تعلّقت الحسكة و نصبت الشّبكة و طاب الزّمان للنّسكة » « 101 » . « الحسكة » : خار گياه « سعدان » « 102 » است ، و مقصود ( از جمله : تعلّقت
--> ( 97 ) - لسان العرب ، ريشه « عفا » . ( 98 ) - ششمين از ماههاى سريانى كه عرب آنها را « شهور الروم مىنامد ؛ ماه اول بهار . ( فرهنگ معين ) . - م ( 99 ) - ايّار : ماه هشتم از ماههاى سريانى برابر با ماه مى رومى مىباشد ( المعجم الوسيط ) . - م . ( 100 ) - الحوت : برجى از برجها در آسمان است . ( لسان العرب ( حوت ) ) ( 101 ) - المخصّص ، ج 9 ، ص 16 . ( 102 ) - السّعدان : گياهى است از تيره گلسرخيان ( فرهنگ معين ) . - م .